پشتیبانی
رزومه مشاوران توسعه آينده
مدیریت دانش چیست؟
درباره ما | ارتباط با ما | همكاري با ما
اخبارمحصولاتكارفرمايانكتابخانهپرسشهاي متداولسايتهاي مرتبطتصاوير

مجله الكترونيكي مطالعات مديريت دانش

معرفی سومین جایزه ملی مدیریت دانش و شرکت های برتر




سومین جایزه ملی مدیریت دانش و شرکت های برتر







تهیه و تنظیم: حمیدرضا نظری
کارشناس ارشد مدیریت دانش
مدیر بهبود و توسعه محصول
مشاوران توسعه آینده






1.    معرفی جایزه ملی مدیریت دانش


جایزه ملی مدیریت دانش با انگیزه شناسایی، توسعه و ارائه بهترین تجارب پیاده‌سازی مدیریت دانش در سازمان‌های ایرانی به عنوان جایگاهی برای رقابت و تبادل تجربیات موفق در این موضوع از سال 1387  و با شعار" جایزه ملی مدیریت دانش الگویی برای پیشرفت دانش بنیان" شکل گرفته است. دبیرخانه دائمی کنفرانس ملی مدیریت دانش، با توجه به رسالت خود که ترویج مبحث مدیریت دانش در کشور و ایجاد فرصتی برای تبادل اندیشه‌ها و راهکارها در این باره است، با برخوردای از گروههای ارزیاب عملی و اجرایی در بالاترین سطوح مدیریت دانش درکشور، اقدام به پایه‌گذاری جایزه‌ای تحت عنوان "جایزه ملی مدیریت دانش" نموده است که تاکنون دو دوره خود را با موفقیت به پایان رسانده است.
اولین جایزه ملی مدیریت دانش با افقی روشن در سال 1387 بنا نهاده شد. در این سال به دلیل بلوغ نسبتاً مناسب فعالیت‌های مدیریت دانش در ایران شکل‌گیری نهادی برای ارزیابی و تبادل تجارب به صورت بومی کاملاً حس می‌شد و جایزه ملی برای پاسخ‌دهی به این نیاز به وجود آمد.
پس از موفقیت و استقبال از جایزه اول مدیریت دانش، دبیرخانه کنفرانس ملی مدیریت دانش، دومین جایزه را با اطلاع‌رسانی وسیع‌تر و نیز روند کیفی کامل‌تر اجرا نمود.
در دومین جایزه ملی مدیریت دانش، سازمان های ایرانی، با ارائه اظهارنامه‌هایی رقابت نمودند که پس از طی مراحل ارزیابی سازمان‌ها و شرکت‌های برتر موفق به اخذ جایزه در دو سطح تعریف شده " تندیس جایزه ملی مدیریت دانش" و " لوح تقدیر " شدند.
جایزه ملی مدیریت دانش با استقبال نزدیک به 100 سازمان ایرانی درسال‌های 1388 و 1389 اجرا گردید.
در این مدت مدل‌های پایه جایزه ملی مدیریت دانش مسیر بلوغ خود را به خوبی طی نموده است و سومین جایزه ملی مدیریت دانش با پشتوانه علمی و تجربه بومی ایرانی و نیز دو جایزه گذشته با رویکرد نوین انجام شده است.





tandis.jpg







2.    اهداف جایزه ملی مدیریت دانش


هدف متعالی این جایزه شناسایی تلاش‌ها، فرایندها و موفقیت‌های سازمان‌های ایرانی در حوزه مدیریت دانش به صورت بومی و براساس معیارهای ارزیابی روشن و مستدل می‌باشد. این جایزه همچنین اهداف ذیل را دنبال می‌نماید.
 
•    شناسایی سازمان‌های برتر ایرانی در مدیریت دانش
•    معرفی تلاش‌های اثربخش در حوزه مدیریت دانش برای الگوسازی
•    ارائه مسیر حرکت در حوزه مدیریت دانش به سازمان‌های ایرانی
•    حرکت به سوی متوازن نمودن فعالیت‌های مدیریت دانش در کشور
•    پایش فعالیت‌های مدیریت دانش در راستای بهره‌وری بیشتر سازمان‌ها
•    ایجاد بستری برای تعریف الگوی بومی مدیریت دانش در کشور

مشارکت در جایزه ملی مدیریت دانش صرفا شرکت کردن در یک رقابت نیست. فرآیند جایزه ملی مدیریت دانش به گونه‌ای طراحی شده است که هر سازمان در هر سطحی می‌تواند در آن شرکت کند و جایگاه خود را در شاخص‌های مدیریت دانش براساس ملاک‌های علمی و بومی ایرانی بسنجد.
به صورت خلاصه مزایای شرکت در جایزه ملی مدیریت دانش را برای سازمان‌های ایرانی می‌توان به صورت ذیل عنوان نمود:

•    امکان ارزیابی فعالیت‌های گوناگون مدیریت دانش و شناسایی نقاط قوت و ضعف آنها
•    ارائه مسیرهای بهبود در زمینه مدیریت دانش
•    مشاوره گرفتن از مجموعه‌ اساتید حوزه مدیریت دانش در کمیته علمی به صورت مکتوب
•    بهره‌گیری از تجارب موفق سایر شرکت‌های ایرانی

 


IMG_6835.JPG





3. فرایند ارزیابی جایزه ملی مدیریت دانش

فرایند ارزیابی جایزه ملی مدیریت دانش در دو مرحله مقدماتی و سطح‌سنجی انجام شد.
در سطح اول گروهی متشکل از برترین اساتید دانشگاهی و متخصصان حوزه مدیریت دانش- گروه علمی کنفرانس ملی مدیریت دانش- به ارزیابی اظهارنامه های مقدماتی شرکت ها پرداختند هدف از این مرحله شناسایی و ارزیابی توانمندی ها، شایستگی ها و صلاحیت شرکت ها در حوزه مدیریت دانش بوده است. در این مرحله حدود 40 شرکت ایرانی به تکمیل و ارسال اظهارنامه‌های مقدماتی مدیریت دانش پرداختند که پس از بررسی 16 سازمان به مرحله سطح‌سنجی راه یافتند. اظهارنامه‌های مقدماتی مدیریت دانش شامل سوالاتی در حوزه‌های مدیریت دانش، دانش و پیاده‌سازی مدیریت دانش می‌گردید.



در مرحله دوم شرکت‌های منتخب در دو مرحله ارزیابی شدند. در مرحله اول هیات ارزیابان سومین جایزه ملی مدیریت دانش بازدید حضوری از شرکت‌های منتخب داشتند و طی آن به ارزیابی اقدامات و فعالیت‌های مدیریت دانش آن‌ها در هشت حوزه استراتژی، اهداف دانشی، رهبری، حمایت مدیریت ارشد، محیط و شرکا، افراد، منابع انسانی، فرهنگ، انواع دانش، فناوری اطلاعات، نقش‌ها، ساختار و فرایند پرداختند.
در گام بعد پس از جمع‌بندی و گزارش‌دهی نتایج حاصل از ارزیابی فوق، نمایندگان و مدیران دانش شرکت‌های منتخب در محل دبیرخانه جایزه ملی مدیریت دانش حاضر شده و ارزیابی‌های نهایی توسط اعضای محترم کمیته علمی جایزه ملی برگزار گردید. در ادامه با طی سلسله جلساتی با حضور هیات ارزیابان و اعضای کمیته علمی نتایج جمع‌بندی گردید و سازمان‌های برتر در سطوح تندیس، تقدیر و تلاشگر شناسایی شدند. این شرکت‌ها عبارتند از:





سازمان های برنده تندیس:شرکت مپنا، شرکت فولاد خوزستان، شرکت پالایش نفت بندرعباس






سازمان های شایسته تقدیر:شرکت پالایش نفت شهید تندگویان تهران، شرکت صادرات گاز ایران، شرکت برق منطقه‌ای تهران، قرب نوح، گروه تخصصی قائم، شرکت صاایران، شرکت پتروشیمی رازی.




سازمان های تلاشگر:شرکت توزیع برق استان کردستان، کمیته امداد امام خمینی، ، شرکت گاز استان اصفهان، شرکت سازه‌پردازی ایران و شرکت موننکوایران



 



IMG_6842.JPG





4. معرفی شرکت‌های برتر و برنده تندیس سومین جایزه ملی مدیریت دانش

در این بخش به معرفی اجمالی شرکت‌های برنده تندیس در سومین جایزه ملی مدیریت دانش پرداخته می‌شود. طبیعتا هدف از این بخش اشاره به جزییات و کلیه اقدامات و فعالیت‌های مدیریت دانش این سه شرکت نیست بلکه نقاط تمایز و درس‌های قابل آموختن برای شرکت‌هایی که در این مسیر گام می‌نهند، مورد نظر می‌باشد. مشاوران توسعه آینده این افتخار را دارد که در پیاده‌سازی مدیریت دانش هر سه شرکت سهمی داشته و نقش موثری را ایفا نموده است.





1.4. شرکت فولاد خوزستان


شرکت فولاد خوزستان یکی از بزرگترین شرکت‌های تولید‌کننده آهن و فولاد در منطقه خاورمیانه می‌باشد که نقش تأثیر‌گذار پرسنل توانمند آن در رشد و تعالی صنعت فولاد کشور غیر قابل انکار است. این شرکت در راستای مدیریت دانش و سرمایه‌های فکری خود همراه با شرکت مشاوران توسعه آینده و گروه مشاوران ویا اقدام به پیاده‌سازی طرح جامع مدیریت دانش در سال 1388 نمود. هرچند که مطالعات اولیه در حوزه مدیریت دانش از سال 1385 به شکل غیر رسمی و بعدا رسمی در واحدهای کاری مختلف این شرکت در جریان بوده است که منجر به همکاری با مشاور داخلی و خارجی گردید.



مجموعه اقدامات صورت‌گرفته توسط مشاوران داخلی و خارجی فولاد خوزستان منجر به دریافت تقدیرنامه از سوی اولین جایزه ملی مدیریت دانش شد. تداوم مطلوب فعالیت‌های مدیریت دانش در فولاد خوزستان و حجم گسترده راهکارهای پیاده‌سازی شده در این شرکت هم‌اکنون فولاد خوزستان را تبدیل به الگوی مدیریت دانش بسیاری از شرکت‌ها به خصوص در حوزه فولاد کشور نموده است و مورد مطالعه بسیاری پایان‌نامه‌های مقطع کارشناسی ارشد نیز بوده است.
آموزش‌های مختلف مدیریت دانش، پیاده‌سازی نرم‌افزار مدیریت دانش، تدوین راهبردهای مدیریت دانش فولاد خوزستان، آموزش‌های مختلف مهندسان دانش به منظور تداوم مدیریت دانش در این شرکت و ... برخی اقدامات کلی در حوزه مدیریت دانش فولاد خوزستان بوده است.



حضور مشاور خارجی در این شرکت سبب شد تا برترین تکنیک‌های دانش‌نویسی و استخراج و ثبت دانش ضمنی روز و کارآمد اروپا در فولاد خوزستان استفاده و عملیاتی گردد. هم‌چنین تشکیل و راه‌اندازی انجمن‌های خبرگی فولاد خوزستان به کمک مشاور خارجی یکی دیگر از مزایای مدیریت دانش این شرکت بوده است.
از جمله نقاط قوت فولاد خوزستان در حوزه مدیریت دانش می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد:



• توسعه مطلوب انتقال دانش به کارکنان جدیدالاستخدام و کارکنان سایر شرکت¬های فولاد در بخش آموزش شرکت
• استقرار نرم افزار مدیریت دانش در شرکت
• دسترسی بیش از نیمی از کارکنان شرکت به کامپیوتر شخصی و نرم افزار مدیریت دانش
• ارتباط مناسب بخش آموزش شرکت با دانشگاهها و موسسات تحقیقاتی
• فعالیت مناسب نظام پیشنهادات
• توسعه مطلوب فضاهای نیمه رسمی و انجمن‌های خبرگی برای تبادل دانش
• راه‌اندازی ساختار رسمی مدیریت دانش در قالب واحد مدیریت، توسعه و بومی‌سازی دانش
• احصا فرایند و زیرفرایندهای مدیریت دانش و تدوین حدود 40 KPI به منظور پایش عملکرد مدیریت دانش
• دو دوره بازنگری در راهبردهای مدیریت دانش و پایش دوره‌ای مدیریت دانش فولاد خوزستان
• اخذ دانش افراد در آستانه بازنشستگی با همکاری مهندسان دانش و براساس دستورالعمل مدون



مسیر توسعه و رشد فولاد خوزستان در جهت تبدیل به یک سازمان یادگیرنده در افق چهارساله تدوین شده است و فولاد خوزستان براین اساس به پیش می‌رود.





2.4. شرکت پالایش نفت بندرعباس

شركت پالايش نفت بندرعباس به كمك نيروهاي مجرب و متخصص خود و با استفاده از پيشرفته‌ترين فناوري‌هاي روز جهان يكي از تأثيرگذارترين شركت‌ها در توليد انرژي است. این شرکت در میان دیگر شرکت‌های پالایشگاهی کشور به نوعی دارای مرجعیت دانشی می‌باشد و در سال 88 تقدیرنامه و در سال 89 تندیس جایزه ملی مدیریت دانش را دریافت داشته است . در حوزه اقدام و فعالیت‌های مدیریت دانش، این شرکت نیز ابتدا اقدام به پیاده‌سازی طرح جامع مدیریت دانش به کمک مشاوران توسعه آینده نمود. مشاوران توسعه آینده در پالایشگاه بندرعباس علاوه بر آموزش‌ کارکنان، استقرار نرم‌افزار مدیریت دانش و تدوین برخی آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های مدیریت دانش برای اولین بار در ایران- در سال 1388- چندین راهکار مدیریت دانش را پیاده‌سازی نمود. استفاده گسترده از متد درخواست‌های دانشی(KR) با توجه به اقتضائات عملیاتی ویژه در محیط پالایشگاه، تشکیل و راه‌اندازی انجمن‌های خبرگی از جمله این راه کارها است. هم‌اکنون انجمن‌های خبرگی شرکت پالایش نفت بندرعباس، گستردگی و توسعه‌یافتگی آن در کلیه سطوح شرکت، انسجام و هماهنگی در برنامه‌ریزی جلسات آن در مقایسه با کلیه شرکت‌های ایرانی بی‌نظیر می‌باشد. احصا فرایندهای مدیریت دانش و شکل‌دهی ورودی و خروجی این فرایندها با دیگر فرایندهای شناسایی‌شده در پالایشگاه از جمله دیگر اقدامات مشاوران توسعه آینده بود. در حال حاضر کلیه اقدامات مذکور از طرف کارشناسان و مدیران متولی مدیریت دانش پالایشگاه بازنگری و بروزآوری شده است.



از دیگر نقاط قوت شرکت پالایش نفت بندرعباس می‌توان به ایجاد و تکمیل نقشه دانش شرکت اشاره کرد. نقشه دانش مذکور شناسایی دانش‌های ضمنی کارکنان، خبرگان فیلدهای دانشی سازمان و پیوند آن با دانش‌های آشکار را برعهده دارد که به خوبی در قالب نرم‌افزار مدیریت دانش شرکت شکل و ساختار یافته است. مدیریت دانش پالایش نفت بندرعباس مبتنی بر انجمن‌های خبرگی و تکمیل نقشه دانش مسیر توسعه خود را می‌پیماید.





3.4. شرکت مپنا


مپنا به عنوان بزرگترین مجری راه‌اندازی نیروگاه‌های کشور با عنایت به حجم بالای دانش در دسترس بومی‌شده، اقدام به پیاده‌سازی مدیریت دانش نموده است. این شرکت بسترسازی اولیه مدیریت دانش خود را به کمک مشاوران توسعه آینده انجام داده است که در این میان نرم‌افزار مدیریت دانش، آموزش‌های مدیریت دانش، اقدامات گوناگون فرهنگ‌سازی مدیریت دانش و تدوین دستورالعمل‌های مدیریت دانش از سوی مشاوران توسعه آینده انجام گردیده است. مجموعه اقدامات فوق سبب شد مپنا در سال‌های 1388 و 1389 به عنوان سازمان برتر ایرانی در حوزه مدیریت دانش شناخته شده و عناوین برتر اولین و دومین جایزه ملی مدیریت دانش را کسب کند. از آنجا که طرح ابتدایی و مقدماتی مدیریت دانش مپنا در دو پایلوت شکل گرفته بود، توسعه مدیریت دانش به کلیه شرکت‌های تابعه به عنوان یک ضرورت در دستور کار متولیان مدیریت دانش این گروه قرار گرفته است. در این راستا تمرکز مپنا بر مدیریت دانش‌ها و سرمایه‌های فکری خود تا رسیدن به نوآوری در تمامی شرکت‌ها و سطوح گروه مپنا بوده است. بنابراین راهکارهای دیگری نیز علاوه بر فعالیت‌های پیشین مورد نظر قرار گرفته است. ایجاد یک ساختار رسمی تحت عنوان واحد توسعه دانش اولین اقدام در این زمینه بوده است. در ادامه با توجه به رسمیت ایجاد شده در سطح گروه مپنا در امر مدیریت دانش، توسعه انجمن‌های خبرگی مهم‌ترین بستر ترویج نوآوری بوده است. در این راستا بهره‌گیری از نرم‌افزار مدیریت دانش به منظور ارتباط‌دهی مطلوب کارکنان و استفاده از پاداش‌دهی به منظور ترغیب افراد به مشارکت فعال در مدیریت دانش بسیار تاثیرگذار بوده است. گروه مپنا مسیر توسعه مدیریت دانش خود را تدوین نموده است براساس آن به پیش می‌رود.





5. جمع‌بندی


درس آموخته های حاصل از مجموعه اقدامات شرکت‌های فوق برای انواع شرکت‌ها و سازمان‌های ایرانی می‌تواند موارد ذیل باشد. این درس آموخته‌ها به دو دسته قابل تفکیک هستند. دسته اول، درس آموخته‌های مفید برای شرکت‌هایی که می‌خواهند به طور جدی در مسیر پیاده‌سازی مدیریت دانش گام بردارند و دسته دوم، درس آموخته‌ها برای شرکت‌هایی که خود را برای دریافت تندیس چهارمین جایزه ملی مدیریت دانش آماده می‌سازند.




درس آموخته‌های دسته اول:





• شروع مدیریت دانش به اقداماتی منسجم و کمک متخصصانی خبره در این امر نیاز دارد. تلاش‌های جزیره‌ای و ناهمگون نمی‌تواند مدیریت دانش را در سازمان به عنوان یک ابزار بهبودی مطرح سازد. بلکه برعکس کاملا کارکنان و سازمان در مقابل آن مقاومت خواهند کرد.
• طرح مدیریت دانش نیازمند اقدامات جدی آموزشی برای کلیه مدیران و کارشناسان و خبرگان کلیدی سازمان است.
• یک برنامه مدیریت دانش نیازمند وجود یک تیم مدیریت دانش منسجم از مدیران سازمان است تا بتوان حداکثر نتایج را در حداقل زمان – یک سال- کسب کرد.
• مسیر توسعه مدیریت دانش نیازمند برنامه‌ای 4 الی 5 ساله است. و در این مسیر سازمان می‌بایست مدیریت دانش خود را واقعا پایش نماید. صرف وجود نرم‌افزار و دستورالعمل نمی‌تواند برای سازمان مفید باشد.
• مدیریت دانش باید به ابزارهای فناوری اطلاعات در سازمان مجهز شود تا بتوان از به اشتراک‌گذاری مطلوب دانش در سازمان اطمینان حاصل نمود.
• رویه‌ها و دستورالعمل‌ها و آیین‌نامه‌های مدیریت دانش یک جز ضروری در سازمان است چراکه مرجع حل اختلافات، اطمینان از انجام صحیح و به موقع تکنیک‌های مدیریت دانش و ... می‌باشد. 
• و نهایتا کسب حمایت مدیریتی و بهره‌گیری از سطح مدیریت ارشد سازمان عامل اصلی و کلیدی موفقیت مدیریت دانش است به خصوص در مراحل ابتدایی آن است. اگر سازمانی هستید که چنین حمایتی را ندارید، ابتدا سعی نمایید مدیریت ارشد را با خود در حوزه مباحث مدیریت دانش همراه سازید و سپس به گام‌های اجرایی مدیریت دانش سازمان خود فکر نمایید.




درس آموخته‌های دسته دوم:






استفاده از راهکارهای متناسب با بلوغ مدیریت دانش در سازمان‌های دارای سابقه در این حوزه بسیار ضروری است. همانطور که اقدامات شرکت‌هایی چون مپنا، فولاد و نفت بندرعباس نشان می‌دهد، داشتن یک راهبرد مشخص و مسیر توسعه شفاف برای مدیریت دانش سازمان ضروری است. بسیاری از شرکت‌ها نیز راهبردهایی را به کمک مشاوران مدیریت دانش خود تدوین نموده‌اند اما نکته مهم‌تر وفاداری به جاری‌سازی راهبردها و پایش دوره‌ای و بازنگری و بروزآوری آن‌ها می‌باشد. بسیاری از سازمان‌های حوزه تلاشگر و تقدیر در این بعد دارای اقدامات شفاف و روشنی نبوده‌اند.

نکته دیگر استفاده از راهکار انجمن خبرگی به عنوان یک اقدام برتر مدیریت دانش است. انجمن خبرگی در واقع تلاش برای نهادینه‌سازی فرهنگ واقعی مدیریت دانش در سازمان است.
بهره‌گیری از یک ساختار رسمی و یا وجود متولیان مشخص در سازمان که تنها به اقدامات مدیریت دانش می‌پردازند و عدم جا‌به‌جایی و جایگزینی در این افراد یکی دیگر از گام‌های کلیدی توسعه و بلوغ مدیریت دانش سازمان‌ها می‌باشد که هر سه شرکت برنده تندیس از این مهم برخوردار بوده‌اند.

وجود برنامه‌های مشخص انگیزشی یکی از دیگر نقاط کلیدی فعالیت‌های مدیریت دانش شرکت‌های برتر بوده است. این شرکت‌ها ترویج فرهنگ و فضای مدیریت دانش خود را بدون استفاده از برنامه‌های انگیزشی ناکارامد می‌دانند و سیستم پاداش‌دهی را در راستای مشارکت فعال دانشکاران خود بکار گرفته‌اند.

در پایان ذکر این نکته ضروری است که این نوشتار تنها به اقدامات و فعالیت‌های مشخص یا مرتبط با حوزه‌های مدیریت دانش پرداخته است و از ذکر برخی فعالیت‌های مرتبط با حوزه‌های پژوهش و آموزش خودداری نموده است. امید است در بررسی تجارب چهارمین جایزه ملی مدیریت دانش شاهد بلوغ و توسعه مدیریت دانش در کلیه شرکت‌ها و سازمان‌های ایرانی باشیم.
 

درباره ما | ارتباط با ما | اخبار | محصولات | کارفرمایان | کتابخانه | مجله مطالعات مدیریت دانش | پرسشهای متداول | سایتهای مرتبط | تصاوير | همکاری با ما | نقشه سايت