پشتیبانی
رزومه مشاوران توسعه آينده
مدیریت دانش چیست؟
درباره ما | ارتباط با ما | همكاري با ما
اخبارمحصولاتكارفرمايانكتابخانهپرسشهاي متداولسايتهاي مرتبطتصاوير

مجله الكترونيكي مطالعات مديريت دانش

سرمقاله: مدیریت دانش و نارضایتی سازمانی




سرمقاله: مدیریت دانش و نارضایتی سازمانی


بسیار اتفاق می‌افتد که سازمان‌ها (و البته منظور مدیران سازمان است) تلاش‌هایی مسنجم یا پراکنده برای اجرای مدیریت دانش را در برهه‌های خاص زمانی تجربه می‌کنند. متأسفانه چه در آمار خارجی و بین‌المللی و چه در میان سازمان‌های ایرانی، درصد بالایی از این تلاش‌ها به شکست منجر می‌شود و نتایج مطلوب و مؤثری به دست نمی‌آید. در بسیاری از متون علمی علت اولیه در اکثر این شکست‌ها " کمبود حمایت مدیریتی (Lack of Managerial Support) عنوان می‌شود. شاید این عبارت آنقدر تکرار شده باشد که معنای اصلی خود را در کاربری‌های سازمان‌های ایرانی از دست داده باشد، اما حداقل به عنوان یک تجربه شخصی با سازمان‌های زیادی روبرو بوده‌ام که با وجود مطلوبیت حمایت مدیریتی و حتی کیفیت اجرایی راه‌حل‌های مدیریت دانش، این فرآیند با شکست و توقف روبرو بوده است.


علت چیست؟ اگر بخواهیم ریشه مسأله را بکاویم می‌توانیم به مدل "خواست، توان، امکان" افرازه-بارچ اشاره کنیم که اجرای هر راه‌حل بهبودی را منوط به برآورده سازی "خواستن پرسنل" (will)، "توانستن" (Can) و "امکان داشتن" (May) می‌داند. اگر با دید مدیریت دانش به این موضوع نگاه کنیم، "خواستن" پر چالش‌ترین بعد فرهنگی پیاده‌سازی مدیریت دانش است. با این رویکرد فرضیه اصلی تحقیق "پیروزی مدیریت دانش" در سازمان این است: "آیا پرسنل می‌خواهند که خلق، تسهیم و توسعه دانش داشته باشند؟" عوامل بسیار زیادی بر تایید یا رد این فرضیه در هر سازمان مؤثر است.


اما در این مجال، صرفاً بر روی یکی از این عوامل (که براساس تجارب پیاده‌سازی‌مان در سازمان‌های ایرانی، شاید مهم‌ترین عامل باشد) تمرکز می‌کنیم.



imagesCAUBZ88A.jpg




"نارضایتی سازمانی"




Organizational Dissatisfaction


نارضایتی سازمانی، عارضه‌ای است که به دلایل مختلف در یک سازمان بروز می‌نماید. طبیعتاً مشاهده تعداد محدودی نارضایتی پرسنلی نشانگر نارضایتی سازمانی نیست. نارضایتی سازمانی وقتی اتفاق می‌افتد که جو غالب در میان پرسنل عدم رضایت از موقعیت خود یا سازمان یا نسبت این دو می‌باشد. نارضایتی سازمانی تابع زمان است و در طول زمان رشد یا افت می‌نماید و معمولا به یک باره رخ نمی‌نماید. سازمان دچار نارضایتی، سازمانی است که میزان نارضایتی تک‌تک پرسنل یا مجموع آنها از یک آستانه مشخص فراتر می‌رود و اثرات این مسأله را در بروندادهای سازمانی می‌توان حس نمود.


عدم احساس تعلق به برند سازمان، عدم اهتمام برای بهبود شاخص استراتژیک سازمان، عدم ماندگاری و نرخ مهاجرت بالا از سازمان، عدم علاقه‌مندی به ارتقای شخصی آموزشی یا دانشی و بسیاری از این دست نشانه‌های نارضایتی سازمانی هستند. به عنوان مثال در یکی از سازمان‌هایی که پروژه مدیریت دانش داشتیم، رئیس منابع انسانی سازمانش را این گونه تعریف می‌کرد:



" سازمان ما، سازمانی است که در آن هیچ پرسنلی نیست، مگر این‌که تقاضای انتقالی‌اش روی میز من باشد".


یا در بسیاری از سازمان‌ها در مرحله سنجش آمادگی پیاده‌سازی مدیریت دانش (KM Readiness Scar) نمره علاقه‌مندی به تغییر مثبت در سازمان و یا تعلق سازمانی پرسنل، کمتر از 5/2 از 5 ( چولگی کامل به چپ در زمان لیکرت) بوده است. طبیعتاً اثر مهلک نارضایتی سازمانی بر مدیریت دانش واضح است. در چنین سازمانی عنصر "خواست" برای جاری‌سازی فرآیند بهبودی مدیریت دانش وجود ندارد. نکته جالب توجه این است که به دلیل خارج از محیط مدیریت دانش بودن این عارضه، راه‌حل‌های مدیریت دانش تأثیر بسیار کمی روی آن دارند.


معمولاً نارضایتی سازمانی وقتی به آستانه خطرناک خود می‌رسد، یک کلاف هزار سر شده است که نمی‌توان به راحتی با یک نمودار استخوان ماهی یا حلقه‌های دینامیک ساده آنرا علت‌یابی کرد و چون این آستانه در بازه نسبتاً طولانی به دست آمده برشمردن یا رفع علت‌ها تا حدی غیرممکن به نظر می‌رسد. در بسیاری از حالت‌ها نارضایتی سازمانی در جلوه سکوت سازمانی (Organization Silence) اتفاق می‌افتد. به گفته سنگه جوّ سکوت با کاهش تعامل بین افراد و سوق دادن تعامل به محیط‌های ناشناخته خصوصی، موجب تقویت نارضایتی می‌شود و البته در این سازمان هر تغییری با رویه‌های تدافعی، مخالف‌ کردن و جلوگیری از مشارکت روبرو می‌شود.


مشاهدات در بسیاری از سازمان‌های ایرانی نشان می‌دهد که مدیران بدون توجه به این عامل قدرتمند (نارضایتی سازمانی) که معمولاً بخش مهمی از آن در "هاله سکوت سازمانی" مستتر است، به نوعی رابطه داد– ستانده با مدیریت دانش قائلند. اما در نظر گرفتن این عامل مهم دو مزیت اصلی در دیدگاه مدیران شامل "منطقی‌سازی انتظارات از اثربخشی مدیریت دانش" و "چاره‌اندیشی کوتاه‌مدت و بلندمدت با کاهش نارضایتی سازمانی" ایجاد می‌کند. مزیت‌هایی که نه تنها برای مدیریت دانش، بلکه برای تمامی فعالیت‌های بهبود مدیریتی، مفید خواهد بود.





دکتر نوید نظافتی
مشاوران توسعه آینده




درباره ما | ارتباط با ما | اخبار | محصولات | کارفرمایان | کتابخانه | مجله مطالعات مدیریت دانش | پرسشهای متداول | سایتهای مرتبط | تصاوير | همکاری با ما | نقشه سايت