پشتیبانی
رزومه مشاوران توسعه آينده
مدیریت دانش چیست؟
درباره ما | ارتباط با ما | همكاري با ما
اخبارمحصولاتكارفرمايانكتابخانهپرسشهاي متداولسايتهاي مرتبطتصاوير

مجله الكترونيكي مطالعات مديريت دانش

سرمقاله: مدیریت دانش مبتنی بر ارزش




سرمقاله: مدیریت دانش مبتنی بر ارزش








مدیریت دانش را دیگر نمی‌توان یک رویکرد بسیار جدید مدیریتی دانست. چه آنکه در دو دهه اخیر آنچنان به آن پرداخته شده که به عنوان مبحثی شناخته شده و تا حدی عمومی در میان سازمان‌های برتر جهانی قرار گرفته است. اما همین موضوع در سال‌های اخیر دچار دگرگونی‌های بسیار شده است. دگرگونی‌هایی که نه در ابزار و راه‌حل‌ها بلکه در پارادایم‌ها و مدل‌های ذهنی مبنایی مدیریت و البته مدیریت دانش دیده می‌شود.

یکی از دگرگونی‌هایی که گمان می‌رود بتواند باعث رویکردهای جهش‌وار در اثربخشی مدیریت دانش باشد، موضوع "مدیریت بر مبنای ارزش1" است. دنیای مدیریت، سه رویکرد مدیریتی در سازمان‌ها شامل "مدیریت بر مبنای دستورالعمل2 "، "مدیریت بر مبنای هدف3 " و مدیریت بر مبنای ارزش را تجربه کرده است.

مدیریت بر مبنای دستورالعمل (MBI) به معنای مدیریت از طریق ارائه دستورالعمل مشخص به کارکنان سازمان برای انجام کارهای محوله و محدودکردن آن‌ها به عدم خروج از این چارچوب است. تا چندی پیش این رویکرد در تمامی روش‌های بهبودی سازمان‌ها به کار گرفته می‌شد و چارچوب اصلی آن شامل "عدم آگاهی کارکنان از اهداف سازمانی"، " توجه شدید به اصول مدیریت علمی" و " تزریق نوآوری‌ها از بالا به پایین" می‌باشد. همین رویکرد را در مدیریت دانش با عنوان KMBI می‌توان دید.
 
KMBI دستاوردهای خوبی در سازمان‌ها داشته است که از جمله می‌توان به راه‌حل‌های بسیار زیاد استانداردسازی شده در زمینه فرهنگ‌سازی، ساختار یا نرم‌افزارهای مدیریت دانش اشاره نمود. اما نقص این روش معمولاً در مراحل اولیه حس می‌گردد. در این رویکرد نیازهای بومی‌سازی نمی‌تواند در تمامی بدنه سازمان با راه‌حل‌های از قبل استاندارد شده مدیریت دانش هماهنگ شود و در نتیجه نهایتاً سطح پایینی از بلوغ مدیریت دانش برای سازمان متصور خواهد بود.

نسل بعدی جنبه‌های مدیریتی، مدیریت بر مبنای هدف (MBO) است که سازمان ابزارها را بر مبنای اهدافی مشخص شده، اصلاح می‌نماید و سعی در دخیل کردن کارکنان در انتخاب اهداف فردی و واحدی دارد. KMBO نیز امکانات بهتری از KMBI در اختیار کارکنان و مدیران سازمانی قرار می‌دهد، که از جمله آزادی عمل کارکنان در انتخاب راه‌حل‌های دانشی در سطح واحدها برای رسیدن به اهداف تعیین شده است. "کاهش مقاومت کارکنان"، "هدف محوری به کارگیری ابزارها"، "توجه به فعالیت‌های دانشی و کمیت آن" از مزایای مدیریت دانش بر مبنای هدف است. بسیاری از سازمان‌ها به خوبی با تعریف سنجه‌های دانشی، استراتژی‌های دانشی و امثال آن به همراه اصلاح و متناسب‌سازی استانداردهای KMBI توانسته‌اند مراحل جدید از بلوغ مدیریت دانش را طی نمایند.

اما سازمان‌های پیچیده امروزی و نیز سرعت تغییرات و سرعت عمل رقبا باعث ایجاد تفکری جدید با عنوان مدیریت بر مبنای ارزش شده است. در MBV، اهداف سازمانی فقط تا حدودی که مشتق از ارزش‌ها و باورهای کاملاً پذیرفته شده و مشخص هستند، معنا پیدا می‌کنند. با انتخاب ارزش‌ها به عنوان مرکز تصمیم‌گیری‌ها، اهداف و دستورالعمل‌ها در چارچوب ارزش‌ها تدوین می‌شوند. در این رویکرد ارزش‌های سازمان به عنوان رئیس سازمان شناخته شده و ارزش‌ها اساسی مشترک به عنوان عوامل کلیدی موفقیت تعیین می‌شوند.

ارزش‌ها در دنیای پیچیده امروزی، طول عمر بسیار بیشتری از اهداف دارند و یکپارچه‌سازی اهداف واحد در راستای ارزش‌های سازمانی بسیار مقبول‌تر خواهد افتاد. اگر در MBO مقصد اصلی سازمان، بهینه‌سای نتایج براساس اهداف باشد، در MBV بهبود مستمر فرآیندها در نظر است.
سازمان‌های دارای سیستم MBV قدرت بسیار بالاتری در حفظ ارزش‌هایی دارند که سالیان سال در ابزارها، عملکردها و اهداف گوناگون جستجو می‌شد و تا حد زیادی پویایی‌‌شان در محیط‌های امروزی حفظ می‌شود. KMBV نیز از همین دست است و به جای تعیین صلب دستورالعمل‌ها یا اهداف کمی، سعی می‌نماید ارزش‌های سازمانی توسعه‌دهنده دانش را شناسایی و با کمک عقل جمعی سازمان و نیز مشارکت در واحدهای مختلف به صورت حداکثری محقق نماید.

حرکت سازمان به سوی سازمان یادگیرنده با قراردادن ارزش‌های دانشی در قالب ارزش‌های سازمانی، بسیار تسهیل می‌شود و همین ارزش‌ها پایداری و تعالی فعالیت‌های مدیریت دانشی را ممکن می‌سازد. سازمان‌های بسیاری را در ایران مشاهده می‌کنیم که سال‌های سرمایه‌گذاری خوبی در مدیریت دانش نموده‌اند، اما امروز از مدیریت دانش حتی نامی در سازمانشان باقی نمانده است.
شاید انتخاب رویکرد مدیریتی KMBI یا نهایتاً KMBO یکی از علت‌های اصلی بوده است که باعث می‌شود نهایتاً مدیریت دانش برای چندسالی از سوی بدنه‌ای مدیریتی حفظ شود، اما با اندک تغییری در بدنه مدیریتی یا تلاطم محیط و در مخاطره قرارگرفتن خروجی‌های ملموس سازمان ناشی از آن، به راحتی مدیریت دانش را کنار می‌گذارند و این نهال تازه بنیان، بدون هیچ مقاومتی از سوی پرسنل رهاسازی می‌شود و اثری از آن باقی نمی‌ماند. راه‌حل جدی انتخاب رویکرد مدیریت دانش مبتنی بر ارزش (KMBV) خواهد بود.

این تغییر احتیاج به عملکردهایی مثل " شناسایی ارزش‌های نهادینه هر سازمان و پیوند دانش به آنها و تبلیغ آن"، " تبدیل کردن مدیریت دانش به یک ارزش فردی برای پرسنل و مدیران" ، " حداکثرسازی تبادلات و تعاملات به عنوان بستر دانش" ، " خودمختاری دادن به کارکنان و واحدها برای انتخاب اهداف و ابزار دانشی مبتنی بر ارزش‌ها" و " تسهیل کردن دانشی به جای تحمیل‌گری دانشی" دارد.


 نوید نظافتی
مشاوران توسعه آینده



1) Management By Value, MBV
2) Management By Instruction, MBI
3) Management By Object, MBO


درباره ما | ارتباط با ما | اخبار | محصولات | کارفرمایان | کتابخانه | مجله مطالعات مدیریت دانش | پرسشهای متداول | سایتهای مرتبط | تصاوير | همکاری با ما | نقشه سايت