پشتیبانی
رزومه مشاوران توسعه آينده
مدیریت دانش چیست؟
درباره ما | ارتباط با ما | همكاري با ما
اخبارمحصولاتكارفرمايانكتابخانهپرسشهاي متداولسايتهاي مرتبطتصاوير

مجله الكترونيكي مطالعات مديريت دانش

مدیریت دانش بر مبنای ارزش‌ (KMBV)






مدیریت دانش بر مبنای ارزش‌1 (KMBV)















young_boy1.jpg








تهیه و تنظیم: فرید مظفری
کارشناس ارشد مدیریت دانش
مشاوران توسعه آینده
















     شتاب تحولات در عصر ما، به حدي است که نمي‌توان وقايع و رويدادهاي آينده را با معادلات عادي و ساده پيش‌بيني کرد. تغييرات در دنيا همچون گذشته خطي نبوده و در نتيجه بايد گفت آينده ادامه گذشته نيست. پیچیدگی و رشد فزاینده پدیده‌ها، به مدیران سازمان‌ها هشدار می‌دهد که روش‌ها و رویکردهای مدیریتی که در سال‌های گذشته جوابگوی نیاز سازمان وکمک در جهت نیل اهداف بوده‌اند، به تدریج کارآیی خود را از دست می‌دهند و باید به فکر جایگزین برای آن‌ها بود. یکی از رویکردهای مدیریتی جدید، مدیریت بر مبنای ارزش‌2 (MBV) می باشد. مدیریت بر مبنای ارزش‌ در واقع مکمل دو رویکرد مدیریت بر مبنای دستورالعمل3(MBI)  و مدیریت بر مبنای هدف4(MBO)  می‌باشد که در گذشته مورد توجه قرار گرفته‌اند.




    اولین رویکرد مدیریتی مورد استفاده‌ی مدیران، مدیریت بر مبنای دستورالعمل بود. در این رویکرد، مدیران طی جلساتی اهدافی را برای سازمان در نظر می‌گرفتند و راه‌حل‌هایی را نیز برای نیل به این اهداف برمی‌گزیدند. این راه‌حل ها در قالب  تعدادی دستورالعمل و آیین‌نامه به کارکنان ابلاغ می‌‌شد و آنان را ملزم به انجام کار محوله و عدم خروج از چارچوب مشخص شده می‌نمود. یکی از معایب این رویکرد، عدم سهیم شدن کارکنان در تعیین اهداف و متعاقب آن کاهش انگیزه آنان در انجام درست وظایف می‌باشد. برای رفع چالش‌های MBI ، مدیریت برمبنای هدف به‌وجود آمد. در این رویکرد مدیران و کارکنان طی جلساتی بر روی اهداف به اجماع می‌رسند و سپس کارکنان برای رسیدن به این اهداف آزادی عمل دارند که راه‌حل و دستورالعمل مناسبی را انتخاب نمایند. عیب بزرگ این رویکرد، عدم امکان تعدیل اهدافی است که در عمل غیر منطقی به نظر می‌رسند، بنابراین رویکرد جدیدی تحت عنوان مدیریت بر مبنای ارزش‌ به وجود آمد که در این رویکرد، ارزش‌های سازمانی به عنوان مرکز تصمیمات در نظر گرفته می شود و کارکنان و مدیران در انتخاب اهداف و راه‌حل ها در چارچوب این ارزش‌ها، آزادی عمل دارند. این سه رویکرد، مکمل یکدیگر می‌باشند و با مدیریت بر مبنای ارزش‌، می‌توان پیچیدگی را مهار کرد و با آن ها به مقابله پرداخت.


    در پیاده‌سازی مدیریت دانش نیز می‌توان این سه رویکرد را مشاهده کرد. در تعدادی از سازمان‌ها، مدیریت دانش تنها به عنوان کالایی لوکس و نمایشی در نظر گرفته می‌شود و بدون آگاهی از ارزش‌های سازمان و کارکنان، تعدادی از راه‌حل‌های مدیریت دانش در قالب دستورالعمل، برای اجرا در اختیار افراد گذاشته می‌شود. کارکنان نیز بدون آگاهی از اهداف مدیریت دانش درسازمان، بیشتر به فکر کمیت فعالیت‌های دانشی در سازمان می‌باشند تا کیفیت این فعالیت‌ها. پس از مواجه شدن با این چالش‌ها، سازمان‌ها و شرکت‌های مشاوره در زمینه‌ی مدیریت دانش، به سمت مدیریت دانش بر مبنای هدف5 (KMBO) متمایل شدند. مشاوران در این رویکرد، ابتدا به تحلیل سازمان و یافتن نقاط قوت و ضعف دانشی پرداختند. سپس کارکنان در همکاری با مدیران، اهداف دانشی سازمان را استخراج می‌کردند و برای رسیدن به آن‌ها و پرکردن شکاف دانشی شرکت، راه‌حل مناسب مدیریت دانشی را برمی‌گزیدند.




    سازمان‌ها دریافتند که برای نهادینه‌سازی مدیریت دانش در سازمان و رسیدن به سطوح 4 و 5 بلوغ مدیریت دانش نیاز به محوریت قراردادن ارزش‌ به جای هدف دارند، زیرا ارزش‌ها نسبت به اهداف پایدارتر هستند و کارکنان نیز مقاومت کمتری در مقابل مدیریت دانش و تغییر ناشی ازپیاده‌سازی آن در سازمان نشان می‌دهند. مدیریت دانش بر مبنای ارزش‌های سازمانی به این منظور به وجود آمد تا علاوه بر پیچیدگی فزاینده محیط با چالش‌های فرهنگی در زمینه‌ی نهادینه‌سازی مدیریت دانش در سازمان نیز مقابله کنند. در این رویکرد، ارزش‌های سازمانی به عنوان رئیس سازمان در نظر گرفته می شوند و جلساتی برای استخراج ارزش‌های سازمانی و ارزش‌های دانشی تشکیل می‌شود. پس از معین شدن این ارزش‌ها، اهداف و راه‌حل‌های مدیریت دانشی در چارچوب ارزش‌ها، توسط کارکنان انتخاب می‌شود.




 دراین رویکرد، ارزش‌های دانشی سازمان پایدار هستند و با توجه به شرایط، می‌توان اهداف و راه‌حل‌ها را تغییر داد و خود را با محیط تطبیق داد. از طرفی به این دلیل که پیاده‌سازی مدیریت دانش بر مبنای ارزش‌های سازمانی بوده و بر روی فرهنگ سازمانی بنا شده است، نیازی به تغییر فرهنگی در سازمان وجود ندارد، مقاومت کارکنان را به حداقل می‌رساند و سبب نهادینه شدن مدیریت دانش می‌شود.


نکته حائز اهمیت در مورد انواع رویکردهای مدیریت دانش اینکه هیچکدام از آن‌ها نقض‌کننده‌ی رویکرد دیگر نیستند بلکه به مرور زمان و با توجه به تغییر شرایط محیط و سازمان و نیاز کارکنان، تکامل یافته است. در واقع این 3 رویکرد مکمل یکدیگر می‌باشند و هرکدام برای پوشش نقاط ضعف رویکرد قبلی به وجود آمده است. روندهای سازمانی جدیدی که سازمان‌ها را ملزم به حرکت از مدیریت دانش بر مبنای دستورالعمل به سمت مدیریت دانش بر مبنای ارزش‌ کرده است به 4 دسته تقسیم می‌شوند که عبارتند از:




•    روند تبدیل مدیران دانشی به تسهیل کنندگان دانشی درون سازمان 

   روند معطوف به کیفیت محصول و توجه به اثربخشی مدیریت دانش در فرآیندهای سازمان
•    روندمعطوف به خودمختاری کارکنان و نیاز به انتخاب اهداف و ارزش‌های دانشی در سطح واحدها
•    روند حرکت به سمت افزایش تعاملات و شبکه‌های اجتماعی گسترده

در شکل زیر  رویکرد اجرایی KMBV به نمایش گذاشته شده است.



Presentation1.jpg

شکل 1: رویکرد اجرایی مدیریت دانش بر مبنای ارزش






گام اول برای پیاده‌سازی مدیریت دانش برمبنای ارزش‌، شناسایی ارزش‌های سازمانی و ارزش‌های فراموش‌شده سازمانی می‌باشد. در این گام تمام ارزش‌های سازمان استخراج می‌شود و از میان این ارزش‌ها، تعدادی که بیشترین تأثیر را روی مدیریت دانش دارند و می‌توانند به عنوان نقطه قابل اتکا یا یک مانع تلقی شوند انتخاب می‌گردند. این ارزش‌ها، فرهنگ دانشی سازمان را تشکیل می‌دهند و به مدیران کمک می‌کند تا مدیریت دانش را بر اساس فرهنگ سازمان و ارزش‌های حاکم برآن، پیاده‌سازی نمایند تا با کمترین مقاومت از سوی کارکنان مواجه شوند. پس از تعیین ارزش‌های دانشی سازمان، تعاملی بین مدیران و کارکنان برای انتخاب راه‌حل‌های مدیریت دانشی، با در نظرگیری ارزش‌های دانشی سازمان صورت می‌گیرد. در نهایت هدف‌گذاری دانشی در واحدها با در نظرگیری ارزش‌ها انجام می‌شود. پس از هدف‌گذاری، هر واحد در انتخاب راه‌حل مدیریت دانشی برای رسیدن به هدف مختار است. با جاری شدن راه‌حل‌های مدیریت دانش در سازمان، باید پس از مدتی به ارزیابی راه‌حل‌های اجرا شده پرداخت و با تجزیه و تحلیل دلایل موفقیت یا شکست، این چرخه از ابتدا برای سازمان اجرا می‌گردد.
   
در نهایت باید به این نکته اشاره کرد که نیاز امروزه اکثر سازمان‌های ایرانی حرکت به سمت مدیریت دانش بر مبنای ارزش می‌باشد. با توجه به اینکه اکثر سازمان‌های ایرانی در سطح سوم بلوغ مدیریت دانش به نام "تعریف شده" قرار دارند، برای خروج از این سطح و دستیابی به سطح "بهینه شده" بایستی رویکرد KMBV  را در پیش بگیرند که منجر به نهادینه‌سازی مدیریت دانش در سازمان می‌شود.
به عنوان مثالی در توضیح بیشتر این رویکرد می‌توان از جدول زیر استفاده کرد.




Untitled 2.jpg








1)Knowledge Management by value
2)Management by value
3)Management by instruction
4)Management by objective
5)Knowledge Management by Objective










درباره ما | ارتباط با ما | اخبار | محصولات | کارفرمایان | کتابخانه | مجله مطالعات مدیریت دانش | پرسشهای متداول | سایتهای مرتبط | تصاوير | همکاری با ما | نقشه سايت