پشتیبانی
رزومه مشاوران توسعه آينده
مدیریت دانش چیست؟
درباره ما | ارتباط با ما | همكاري با ما
اخبارمحصولاتكارفرمايانكتابخانهپرسشهاي متداولسايتهاي مرتبطتصاوير

مجله الكترونيكي مطالعات مديريت دانش

تسهیل خلق دانش جدید با استفاده از چارچوب ارزیابی یادگیری مولد




تسهیل خلق دانش جدید با استفاده از چارچوب ارزیابی یادگیری مولد






نویسنده: Priscilla A. Arling و Mark W.S. Chun



ترجمه و تلخیص: نیکو راحتی

کارشناس ارشد مدیریت دانش

مشاوران توسعه آینده







مقدمه





علی‌رغم اهمیت دانش به‌عنوان یک دارایی، سازمان‌های اندکی به درستی فهمیده‌‌اند که چگونه دانش خود را برای رسیدن به اهدافشان مدیریت کنند. برای عملی کردن مدیریت دانش، سازمان‌ها اغلب به سیستم‌های اطلاعاتی مبتنی بر فناوری از قبیل مخازن دانش و بانک‌های خبرگان روی می‌آورند. این سیستم‌های اطلاعاتی  که برای پشتیبانی و ارتقای فرایندهای مدیریت دانش سازمانی توسعه یافته‌اند، با عنوان سیستم‌های مدیریت دانش یاد می‌شوند. بخش اعظم ادبیات موجود پیرامون سیستم‌های مدیریت دانش بر فرایند کسب و انتشار دانش تمرکز کرده است درحالی که برای دست‌یابی به مزیت رقابتی ناشی از دانش، سازمان‌ها باید به چیزی بیش از توزیع مجدد دانش موجود دست بیابند؛ آن‌ها باید بتوانند دانش جدید خلق کنند. فرایند خلق دانش جدید، یادگیری دو حلقه‌ای یا یادگیری مولد1  نامیده می‌شود.

دست‌یابی به یادگیری مولد، موضوعی چالش‌برانگیز در سازمان‌ها است چراکه به چیزی بیش از بکارگیری دانش موجود در موقعیت‌های جدید نیازمند است. یادگیری مولد بر ساختاردهی مجدد و بازبینی آنچه می‌دانیم به منظور خلق آنچه نمی‌دانیم تمرکز دارد. پیتر سِنگ2  یادگیری مولد را از طریق مقایسه آن با مدل حلزونی نوناکا که در آن دانش جدید از طریق تبدیل دانش ضمنی و آشکار به یکدیگر تولید می‌شود، تبیین می‌کند. طبق مدل نوناکا، چهار حالت در تبدیل این دو دانش به یکدیگر وجود دارد. اجتماعی شدن، فرایند تبدیل دانش ضمنی یک فرد به دانش ضمنی فردی دیگر از طریق تعاملات بین فردی است. ترکیب، فرایند خلق دانش آشکار جدید از طریق باز پیکره‌بندی، باز طبقه‌بندی و باز مفهوم‌سازی دانش آشکار موجود است. آشکار سازی، فرایند تبدیل دانش پنهان به دانش آشکار است، در حالی که درونی سازی فرایند تبدیل دانش آشکار به دانش ضمنی است. نمونه‌ای از آشکارسازی، مستند ساختن آموخته‌ها یا بهترین تجارب است و نمونه‌ایی از درونی‌سازی یادگیری حاصل از خواندن است.

با وجود اینکه چهار دسته ارائه شده توسط نوناکا در سطوح بالا مفید هستند، این دسته‌ها، راهنمایی اندکی در خصوص فعالیت‌هایی که می‌توانند خلق دانش جدید را تسهیل کنند، ارائه می‌دهند. برای عملی کردن این چهار وضعیت در یک سازمان، مدیران و توسعه‌دهندگان سیستم باید بفهمند که چه فعالیت‌هایی تبدیل، ارتباط و ترکیب دانش به دانش جدید را در سازمان تسهیل می‌کنند. آن‌ها باید فعالیت‌های مرتبط با یادگیری مولد را درک کنند.

یادگیری مولد و بازخورد در خلق دانش جدید
فرایند ترکیب، تبدیل و مرتبط ساختن ایده‌ها برای خلق دانش جدید، یادگیری مولد نامیده می‌شود. ویتراک3  بیان می‌دارد که برای روی دادن یادگیری مولد، یادگیرنده نه تنها باید چگونگی ارتباط اجزای دانش موجود به یکدیگر را بفهمد بلکه باید هم‌چنین درک کند که این اجزا چگونه با دانش درونی و حافظه او مطابقت می‌یابد. ویتراک دو نوع عمومی از فعالیت‌هایی که به یادگیری مولد کمک می‌کنند را بر می‌شمارد:

فعالیت‌های سازمان‌دهنده: فعالیت‌هایی هستند که ارتباطات ِسازمان‌دهنده‌ی اطلاعات ایجاد می‌کنند؛ مانند: نوشتن عناوین و سرخط‌ها، خلاصه نویسی، ساخت ایده اصلی4 ، کشیدن شکل‌ها و نمودارها، تهیه جداول، بیان اهداف و پرسیدن سوالات.
فعالیت‌های یکپارچه‌کننده: این‌ها فعالیت‌هایی هستند که بین آنچه یادگیرنده می‌‌بیند، می‌شنود، می‌خواند و دانش درونی یا حافظه او روابط یکپارچه برقرار می‌کنند؛ مانند: شرکت در نمایش‌ نحوه انجام کار5 ، نوشتن استعاره‌ها، رسم تشابهات و مقایسه‌ها، مثال آوردن، تصویر کشیدن، توسعه تفاسیر، به زیان ساده بیان کردن، استنتاج کردن.

فعالیت‌های یادگیری مولد ویتراک، روش‌هایی مشخص برای تحقق هریک از انواع چهار دسته خلق دانش مدنظر نوناکا پیشنهاد می‌کند. فعالیت‌های سازمان‌دهنده به خلق دانش آشکار از طریق ترکیب یا آشکارسازی می‌پردازند. جداول، دانش آشکار موجود را ترکیب، دسته‌بندی و به یکدیگر مرتبط می‌سازند و از این طریق دانش آشکار جدید خلق می‌کنند. خلاصه‌ها، عناوین و سرخط‌ها، دانش آشکار موجود را بازپیکره‌بندی می‌کنند، آن را دقیق‌تر می‌کنند و هم‌چنین می‌توانند بازطبقه‌بندی کنند. نمودارها، دانش کمی را به دانش بصری تبدیل می‌کند. هنگامی که دانش موجود ضمنی است، بیان اهداف و پرسش سوالات می‌تواند به طبقه‌بندی و آشکارسازی دانش کمک کند. پرسیدن سوالات می‌تواند به سازمان‌دهی دانش از طریق برانگیختن تفکر پیرامون مفاهیم و عواقب دانش کمک می‌کند.

فعالیت‌های یکپارچه‌کننده به خلق دانش ضمنی جدید می‌پردازند. دانش ضمنی جدید می‌تواند بواسطه نمایش‌ نحوه انجام کار از طریق روش‌های درونی‌سازی و اجتماعی‌سازی خلق شود. کاربرد دانش اغلب "یادگیری حین انجام کار" نامیده می‌شود و یکی از راه‌هایی است که دانش آشکار درونی‌سازی شده و به دانش ضمنی جدید برای یک فرد تبدیل می‌شود. نمایش نحوه انجام کار هم‌چنین اشتراک گذاری تجارب و دیدگاه‌ها را نیز شامل می‌شود. تنها از طریق بودن در اطراف دیگران، دیدگاه‌های مشترک توسعه یافته و اجتماعی می‌شود یا تبدیل دانش ضمنی به ضمنی می‌تواند اتفاق بیافتد. نمایش‌های‌ نحوه انجام کار هم‌چنین از آنجا که فرصت تبدیل دانش ضمنی به آشکار را برای نمایش به سایرین فراهم ‌می‌سازد، می‌تواند فرصت‌هایی برای آشکارسازی دانش فراهم کند. استعاره‌ها و رسم تشابهات از طریق کمک به افراد در بیان دیدگاه‌هایشان، به خلق دانش جدید کمک می‌کنند. آن‌ها به کنترل پیچیدگی‌های موضوع و آشکارسازی جنبه‌های مخفی دانش ضمنی کمک می‌کنند. به همین دلیل، تصاویر، مثال‌ها، تفاسیر، بیان به زبان ساده و استنتاج‌ها به خلق روابط و بنابراین به آشکارسازی دانش ضمنی کمک می‌کنند. این فعالیت‌ها به سایرین در درک دانش پیچیده، درونی‌سازی آن، یکپارچه‌سازی آن با دانش ضمنی موجود و تبدیل آن به دانش‌ خود کمک می‌کنند.

images.jpg

ایجاد، سازمان‌دهی و یکپارچه‌سازی روابط، فعالیت‌های کلیدی در خلق دانش جدید هستند. اما به منظور اینکه این روابط، دانش جدید تلقی شوند، یک گام دیگر باید برداشته شود. دانش جدید بالقوه باید توجیه شده و در شرایط موجود معنی‌دار تلقی شود. دانش جدید بالقوه اغلب از طریق بازخورد حاصل از سایرین و تعامل با سایرین توجیه می‌شود. بازخورد به افراد اجازه می‌دهد تا دانش آزمایشی خود را با دانش سایرین مقایسه کنند و موفقیت و ارزش آن را اعتبارسنجی کنند.‌ بازخورد دریافت شده حین یادگیری ممکن است خلق دانش جدید را تسهیل و یا به تاخیر بیاندارد. دانش جدید ممکن است تهدیدآمیز ، ناسازگار با دانش موجود، غیر ممکن و یا کم ارزش دیده شود. در یک تفکر جایگزین، سازمان‌ها می‌توانند با این رویکرد پیش بروند که دانش جایگزین می‌تواند دستیابی به اهداف را تسهیل‌کند. در چنین شرایطی، دانش آزمایشی جدید فرصت بیشتری برای ارزشمند دیده شدن و توجیه شدن می‌یابد. بازخورد به تمام چهار وضعیت خلق دانش کمک می‌کند چرا که می‌تواند هم دانش آشکار جدید و هم دانش ضمنی جدید را توجیه کند.

در مجموع، مفاهیم چهار وضعیت تبدیل دانش نوناکا، یادگیری مولد و بازخورد، نگرش‌های مهمی را در مورد چگونگی تسهیل خلق دانش جدید ارائه می‌کنند. با این وجود، سازمان‌های اندکی می‌‌دانند که چگونه فرایندها، رویه‌ها و سیستم‌ها به‌عنوان بخشی از مدیریت دانش سازمانی می‌توانند به خلق دانش جدید کمک کنند. در بخش بعد چارچوبی ارائه شده است که می‌تواند برای ارزیابی توانایی ابتکارات مدیرت دانش در تسهیل خلق دانش جدید در یک سازمان مورد استفاده قرار بگیرد.

چارچوب ارزیابی یادگیری مولد
چارچوب ارائه شده که در جدول 1 نمایش داده شده است با نظرات ویتراک پیرامون فعالیت‌های یادگیری مولد، آغاز می‌شود. ویتراک پیشنهاد می‌کند که ابتکارات مدیریت دانشی به شرط آنکه بتوانند فعالیت‌های ذکر شده را دربر بگیرند، خلق دانش جدید را تسهیل خواهند ساخت. هریک از اقلام جدول، یک ابزار بالقوه مدیریت دانش که کارکردی سیستمی (System Function) با قابلیت تقویت خلق دانش جدید می‌باشد را نشان می‌دهد. یک سیستم مدیریت دانش می‌تواند بر این اساس که چقدر فعالیت‌های فهرست شده در این جدول را پوشش می‌دهد و بنابراین خلق دانش جدید را تسهیل می‌کند، ارزیابی شود. فرایندهای سازمان‌دهنده مطرح شده توسط ویتراک، شش ابزار اول این چهارچوب را تشکیل می‌دهند و فرایندهای یکپارچه کننده شش ابزار بعدی را شامل می‌شوند. ستون 3 در جدول 1، هدف اولیه از بکارگیری هر ابزار (سازمان‌ دهنده یا یکپارچه‌کننده) را نشان می‌‌دهد.  در ستون 4، چگونگی خلق دانش بر اساس مدل نوناکا  به هنگام استفاده از هر ابزار  نشان داده شده  و بیان شده است که دانش خلق شده ضمنی خواهد بود یا آشکار. در پایان، با توجه به اینکه صاحب‌نظران بسیاری بازخورد را به عنوان کلید توجیه دانش جدید آزمایشی، مورد توجه قرار داده‌اند، ابزار شماره 13 با نام ابزار تهیه و دریافت بازخورد در چارچوب گنجانده شده است.

Untitled 14.png
Untitled 15.png


1) Generative learning
2) Peter Senge
3) Wittrock
4) Main idea
5) Demonstrations


منبع:
Arling, A. P., & Chun, W. M. (2010). Facilitating new knowledge creation and obtaining KM maturiyt. Journal of knowledge management, 231-250.





درباره ما | ارتباط با ما | اخبار | محصولات | کارفرمایان | کتابخانه | مجله مطالعات مدیریت دانش | پرسشهای متداول | سایتهای مرتبط | تصاوير | همکاری با ما | نقشه سايت