پشتیبانی
رزومه مشاوران توسعه آينده
مدیریت دانش چیست؟
درباره ما | ارتباط با ما | همكاري با ما
اخبارمحصولاتكارفرمايانكتابخانهپرسشهاي متداولسايتهاي مرتبطتصاوير

مجله الكترونيكي مطالعات مديريت دانش

استراتژی‌های مدیریت دانش در صنعت مخابرات




استراتژی‌های مدیریت دانش در صنعت مخابرات



مأخذ: The journal of information and knowledge management systems
Vol. 37 No. 4, 2007, pp. 452-470, Emerald Group
فرید مظفری، مدیر توسعه بازار
مشاوران توسعه آینده


صنعت مخابرات مالزی، در سال‌های اخیر پیشرفت‌های شایانی داشته است. به عنوان مثال، استفاده از خدمات پهنای باند در سال 2004 در حدود 85/0 درصد بوده است اما در سال 2008 این رقم به 10 درصد افزایش یافته است. بازار موبایل، بازاری بسیار جذاب می‌باشد که تعداد مشترکین آن از 3 میلیون نفر در سال 1999 به 20 میلیون نفر در سال 2006 رسیده است و با نرخ رشد سالیانه حدود 25 درصد، در حال رشد می‌باشد. شرکت Telakom Malaysia (TM) به عنوان بزرگترین سرویس‎دهنده مخابراتی در مالزی، اعلام کرد که تعداد مشترکین اینترنت در پنج سال آینده به 10 میلیون نفر خواهد رسید. این پیش‌بینی براساس مشاهدة نرخ رشد کاربران اینترنت در سه سال اخیر در حوزه اطلاعات، ارتباطات و خدمات چندرسانه‌ای ارائه گردیده است. بر اساس آمار موجود، شمار مشترکین در سال 2004 حدود 9/2 میلیون نفر، در سال 2005 حدود 5/3 میلیون نفر و در سال 2006 حدود پنج میلیون نفر بوده است.  


 توسعه سریع اینترنت و فناوری اطلاعات، شرکت‌های مخابراتی را وارد بازار رقابتی شدیدی نموده است. جهانی شدن کسب‌وکار، افزایش تعداد خدمات و محصولات، و افزایش تعداد رقبا موجب گردیده تا دانش در این شرکت‌ها، اهمیتی استراتژیک یابد. شرکت‌های مخابراتی مالزی بایستی نقشی پیش‌فعالانه در رهبری و تغییر نظام اقتصادی مالزی به یک اقتصاد دانش بنیان ایفا کنند. بنابراین آن‌ها شروع به درک و قدردانی از دانش به عنوان یک دارایی با ارزش در محیط رقابتی به وجود آمده نمودند. با وجود تمام این تأکیدات، مطالعات موجود نشان می‌دهد که تاکنون دو مطالعه موردی در زمینه پیاده‌سازی مدیریت دانش در صنعت مخابرات به انجام رسیده است. یکی از این مطالعات، تحقیق انجام‌شده توسط Chong & Yeow (2005) می‌باشد که در سطح شرکت‌های مخابراتی در کشور مالزی به انجام رسیده است و از اطلاعات بدست‌آمده، نتیجه‌گیری شده است که اکثر این شرکت‌ها در مراحل ابتدایی سطح بلوغ مدیریت دانش قرار دارند. Chong در سال 2006 تمرکز مقاله خود را بر روی استراتژی‌های کلیدی مدیریت دانش یا عوامل کلیدی موفقیت مدیریت دانش قرارداد و پنج عنصر ساختار سازمانی، استراتژی کسبوکار، تیم دانشی، ممیزی دانش و نقشه دانش را مورد بررسی قرار داد. نتایج بیانگر این واقعیت است که تمامی شرکت‌ها از اهمیت مدیریت دانش آگاهند، اما در پیاده‌سازی مفاهیم آن در شرکت خود، به خصوص در زمینه ممیزی دانش و نقشه دانش ناتوانند. با وجود اینکه تاکنون، مطالعات بسیاری در زمینه استراتژی‌های مدیریت دانش یا عوامل کلیدی موفقیت در مدیریت دانش انجام گرفته است، اما این کار در صنعت مخابرات صورت نگرفته است.


در این مطالعه، پرسشنامه‌ای به منظور سنجش این چهار استراتژی طراحی گردید. جامعه هدف این تحقیق، مدیران میانی از واحدهای مختلف و شرکت‌های مختلف فعال در صنعت مخابرات مالزی می‌باشند. لیست شرکت‌ها از یک صفحه آنلاین در اینترنت با عنوان"صنعت مخابرات در مالزی" استخراج گردید. پس از مراجعه به این شرکت‌ها، حدود 800 مدیر میانی شناسایی گردید و پرشنامه برای آن‌ها ارسال شد و در نهایت 289 پرسشنامه برگشت داده شد.




نتایج تحقیق

حدود 8/29 درصد از پاسخ‌دهندگان به این نکته اذعان کردند که برنامه‌های مدیریت دانش را به صورت کامل پیاده‌سازی نموده‌اند. حدود 37 درصد بیان نمودند که به صورت پایلوت، مدیریت دانش را پیاده‌سازی کرده و حدود 38 درصد نیز در حال برنامه‌ریزی و ارزیابی جایگاه مدیریت دانش در شرکت خود می‌باشند.
به منظور ارزیابی درجه اهمیت یا میزان پیاده‌سازی چهار استراتژی مدیریت دانش، تحلیل داده‌ها انجام می‌گردد. اکثریت پاسخ‌دهندگان، فناوری را به عنوان مهمترین استراتژی شناسایی کرده و پس از آن، رهبری، فرهنگ و ارزیابی را انتخاب نمودند. نتایج نشان داد که در حدود 8/66 درصد از شرکت‌های مخابراتی مالزی یا مدیریت دانش را پیاده‌سازی نموده و یا در تلاش برای اجرای آن هستند و در حدود 8/31 درصد نیز در حال ارزیابی اولیه آمادگی شرکت برای پیاده‌سازی مدیریت دانش می‌باشند. این آمار نشان می‌دهد که حدود 6/98 درصد از پاسخ‌دهندگان، مدیریت دانش را برای موفقیت کسب‌وکار در آینده، بسیار با اهمیت تلقی می‌کنند و سعی در پیاده‌سازی راه‌حل‌های مدیریت دانش در شرکت خود دارند.




فناوری


فناوری، به عنوان مهمترین استراتژی مدیریت دانش شناخته شد. بسیاری از شرکت‌های مخابراتی به واسطة محیط رقابتی، مجهز به ابزارهای فناوری پیشرفته بوده و کاربران محصولات فناوری اطلاعات و چندرسانه‌ای می‌باشند. با توجه به این مطالب، بسیاری از این شرکت‌ها مدیریت دانش را با فناوری اطلاعات یکی می‌دانند و به دلیل این ذهنیت، مهم‌ترین استراتژی مدیریت دانش از نظر آنان، فناوری اطلاعات می‌باشد. 
     شرکت‌ها می‌توانند تعدادی از ابزارهای فناوری اطلاعات محبوب مانند پایگاه داده‌های رابطه‌ای، موتورجستجوی متون و مستندات، انبار داده‌ها و ابزارهای تسهیم دانش را به‌کارگیرند. یکی از ابزارهای مورد استفاده جهت استقرار مدیریت دانش، گروه‌افزارها می‌باشند. این ابزار، توانایی ارسال و دریافت ایمیل، به اشتراک‌گذاری تقویم‌های شخصی، برگزاری کنفرانس‌های کامپیوتری،  و اجراکردن مدیریت گردش کار را داراست. Lotus Notes، اینترانت، اینترنت، ابزارهای کنفرانس الکترونیک و... نمونه‌ای از این ابزارها می‌باشند. یکی از موارد با اهمیت برای مدیران شرکت‌های مخابراتی، اطمینان از این نکته می‌باشد که تمامی کارکنان توانایی کار کردن با این ابزارها را از طریق آموزش مناسب به دست آورند. موارد مهمی که در توسعه سیستم‌های مدیریت دانش باید در نظر گرفته شود، سادگی فناوری، سهولت به کارگیری و تناسب با نیازهای کاربران می‌باشد.
 در نهایت به این نکته بایستی توجه گردد فناوری اطلاعات می‌تواند به استقرار موفق مدیریت دانش در شرکت کمک نماید. فناوری اطلاعات، فقط یک ابزار است و راه‌حل نهایی نمی‌باشد. شرکت‌های مخابراتی بایستی به این نکته بسیار توجه کنند که سیستم‌های مدیریت دانش، بیشتر انسان‌محور هستند تا فناوری محور.




فرهنگ 


شاخص‌های فرهنگی شامل اجزایی مانند مشارکت کارکنان، توانمندسازی کارکنان، تسهیم دانش، پاداش و تقدیر، فضای اعتماد و ... می‌باشد. از نتایج تحقیق چنان برمی‌آید که مدیران میانی شرکت‌های مخابراتی، اهمیت فرهنگ را بیشتر از سایرین احساس کرده‌اند. آن‌ها به خوبی متوجه شده‌اند که فرهنگ تسهیم دانش، یکی از مهمترین اجزایی است که بایستی به طور کامل درک گردد. آنان فرهنگ اعتماد و اطمینان را به منظور تشویق به‌کارگیری توسعه دانش در شرکت‌های خود به‌کار می‌گیرند. اما به هر حال از نظر پاسخ‌دهندگان، میزان پیاده‌سازی و نهادینه‌شدن فرهنگ دانش‌محور در این شرکت‌ها متوسط بوده است.
 به منظور افزایش سطح پیاده‌سازی، آماده‌سازی فضا در راستای یکپارچه‌سازی تجربیات و مهارت‌های کاری با دانش‌های سازمانی در دستور کار قرار می‌گیرد؛ زیرا این کار، موفقیت در پیاده‌سازی مدیریت دانش را افزایش می‌دهد. از آن‌جایی که ایجاد و تسهیم دانش فعالیتی ناملموس می‌باشد، بایستی در شرکت‌های مخابراتی جو سازمانی مناسبی ایجاد گردد. پایه و اساس مدیریت دانش، انسان‌ها می‌باشند زیرا آن‌ها هستند که دانش، ایده‌های جدید، و محصولات جدید تولید می‌کنند. این جو و فرهنگ سازمانی موجب می‌شود تا کارکنان از شکست‌ها بیاموزند و درس‌های یادگرفته خود را به اشتراک بگذارند.
 درگیرشدن کارکنان، یکی از اثربخش‌ترین اصول بهبود فرآیندها و حل مسئله می‌باشد. بسیاری از فعالیت‌های مدیریت دانش، بدون درگیرشدن کارکنان قابل تصور نیست. تعدادی از دانشمندان بر این باورند که مزایای اصلی پیاده‌سازی مدیریت دانش بدون توانمندسازی کارکنان، به سختی قابل دسترسی می‌باشد. اگر کارکنان احساس نمایند که توانمند هستند، به دانشی نیاز دارند که آن‌ها را وادار به درک و شرکت در بهبود عملکرد سازمانی نماید. زمانی که کارکنان توانمند باشند، شروع به بر عهده گرفتن مسئولیت‌های جدید در راستای حل مشکلات سازمانی از طریق یادگیری مهارت‌های جدید در کارشان می‌نمایند.






رهبری

 بسیاری از مطالعات انجام شده، نشان می‌دهد که تعهد و حمایت مدیریت ارشد سازمان، مهمترین فرمول موفقیت مدیریت دانش از ابتدای پیاده‌سازی تا نهادینه‎شدن مفاهیم آن در سازمان می‎باشد. با این حال، بر طبق نتایج به دست آمده در صنعت مخابرات، بین درجه اهمیت و میزان پیاده‌سازی این استراتژی، شکاف بسیاری وجود دارد.
 یکی از دلایل وجود این شکاف، نوپا بودن مباحث مدیریت دانش در صنعت مخابرات و کمبود توانایی و تجربه مدیران در مدیریت اثربخش دانش می‌باشد. به منظور اطمینان از پیاده‌سازی موفق مدیریت دانش، مدیران ارشد این شرکت‌های مخابراتی باید تمامی تعهد خود را به منظور مهیا کردن جهت‌گیری‌های مناسب فراهم کنند، مانند تشویق ارتباطات دانشی در شرکت. یک رهبری خوب، فضای مناسبی را آماده می‌نماید که در آن کارکنان انگیزة خلق، سازمان‌دهی و تسهیم دانش را داشته باشند. بهترین تجارب موجود در صنعت شناسایی شده و در شرکت به کار گرفته شود. شرکت‌های مخابراتی بایستی این موضوع را درک نمایند که موفقیت مدیریت دانش بدون حمایت مدیریت ارشد، تقریبا غیر ممکن خواهد بود.
از آن‌جایی که مدیریت دانش در صنعت مخابرات امری جدید و نوپا می‌باشد، استخدام رهبران دانشی یا مدیر ارشد دانش (CKO) از خارج سازمان، توصیه می‌گردد. این افراد خارج از سازمان، به مثابه دانش جدیدی است که وارد سازمان شده است. این سازمان‌ها، بایستی فعالیت‌های کلیدی یک مدیر ارشد دانش را تصدیق کند مانند اینکه فرد بایستی محرک‌های کسب‌وکار و سازمان را بداند، دید کلی نسبت به شرکت داشته باشد، و توانایی‌های ضروری سخت و نرم به منظور خلق، نگهداشت و به‌کارگیری دانش‌های شرکت را درک نماید. CKO می‌تواند به منظور تسهیل تسهیم دانش و افزایش اثربخشی استفاده از دانش‌های سازمانی با یک تیم مدیریت دانش همکاری نماید.




ارزیابی

 ارزیابی، از نظر پاسخ‌دهندگان در میان چهار استراتژی به عنوان فاکتوری که کمترین میزان پیاده‌سازی را داشته است، شناسایی شد. تعدادی از صاحبنظران بر این باورند که تحویل مدیریت دانش به یک سازمان، بایستی با برقراری یک سیستم ارزیابی عملکرد آغاز گردد. این کار باعث می‌شود تا شرکت‌ها به خوبی از شاخص‌های سنجش مدیریت دانش آگاه شده و درک بهتری از فعالیت‌های مورد انتظار از آن‌ها داشته باشند. استقرار مکانیزم ارزیابی اثربخش و متعادل مدیریت دانش در کوتاه مدت بسیار دشوار می‌باشد و باید به مرور زمان تکمیل گردد.
 شرکت‌های مخابراتی می‌توانند به جای تمرکز بر روی شاخص‌ها و روش‌های مالی، ترکیبی از راهکارهای ارزیابی مانند روش‌های کمی، روش‌های کیفی، مرور عملکرد، و الگوبرداری را به کارگیرند و به ماهیت غیرملموس بودن فعالیت‌های مدیریت دانش در کوتاه مدت توجه نمایند. یکی از روش‌های ارزیابی فعالیت‌های مدیریت دانش، سنجش سطح بلوغ مدیریت دانش شرکت می‌باشد که می‌تواند نقاط ضعف و قوت را نشان داده و نقشه راهی برای ادامه فعالیت‌های مدیریت دانش و نهادینه‌سازی فعالیت‌ها در اختیار مدیران قرار دهد. 


 


درباره ما | ارتباط با ما | اخبار | محصولات | کارفرمایان | کتابخانه | مجله مطالعات مدیریت دانش | پرسشهای متداول | سایتهای مرتبط | تصاوير | همکاری با ما | نقشه سايت