پشتیبانی
رزومه مشاوران توسعه آينده
مدیریت دانش چیست؟
درباره ما | ارتباط با ما | همكاري با ما
اخبارمحصولاتكارفرمايانكتابخانهپرسشهاي متداولسايتهاي مرتبطتصاوير

مجله الكترونيكي مطالعات مديريت دانش

ساخت سیستم و مدل مدیریت دانش در شرکت‌های تولید و تامین برق




ساخت سیستم و مدل مدیریت دانش در شرکت‌های تولید و تامین برق



ترجمه و تلخیص: هاجر صداقت
کارشناس ارشد مدیریت دانش
مشاوران توسعه آینده




چکیده


مقاله حاضر شامل 8 بخش می‌باشد. بخش اول و دوم مفاهیم استراتژیک و اهداف مدیریت دانش برای شرکت‌های برق را بیان می‌کند. بخش سوم و چهارم سه عنصر مدیریت دانش، مدل نظری مدیریت دانش، و مدل مفهومی یک سیستم فنی مدیریت دانش را مورد بحث قرار می‌دهد. بخش پنجم یک طبقه‌بندی از دانش سازمانی شرکت برق پیشنهاد می‌دهد. بخش ششم ساخت یک مدل سیستمی مدیریت دانش در شرکت‌های برقی را ارائه می‌دهد؛ که خود شامل سه قسمت است: مدل سیستمی مدیریت دانش در شرکت‌های برق، چارچوب کلی سیستم اطلاعات بر مبنای مدیریت دانش و یک پلت‌فرم اطلاعات عمومی در شرکت‌های برق. در نهایت مراحل ساخت‌وساز یک مدل واقعی از مخزن دانش در شرکت‌های برق ارائه شده است.






I.مفهوم استراتژیک مدیریت دانش در شرکتهای برق

شرکت‌های برق داده‌های زیادی را طی فرآیند کار جمع‌آوری می‌کنند، از این‌رو در مواجهه با حجم عظیم داده و اطلاعات، به این آگاهی رسیده‌اند که نیاز است دانش مفید را از بین انبوهی از داده‌ها برگزینند و داده‌ها را به بهترین طریق به‌کار گیرند، این بدین معنا است که شرکت‌ها به سمت مدیریت دانش گام نهاده‌اند. کارکنان امیدوار هستند که از اطلاعات بدست آمده استفاده بهینه‌تری شود تا در فرآیند تصمیم‌گیری شرکت‌های برق کمک کند، و در این میان استفاده گسترده از فناوری‌های کامپیوتری دسترسی به این هدف را ممکن می‌نماید. مدیریت دانش در شرکت برق به فرآیند مدیریت شرکت‌های برق در جهت فراگیری، مطالعه، سازماندهی، ذخیره، اشتراک، ارتباطات، بهره‌برداری و ایجاد نوآوری از دانش در فرآیند تولید اشاره دارد. برای EPE  با داشتن محیط شبکه و وضعیت سخت‌افزاری و نرم‌افزاری، ساخت مخزن دانشی بدون شک باید جزء اولین وظایف باشد.






II. اهدف مدیریت دانش



A. یکپارچه‌سازی مدیریت دانش سازمانی
دانش و اطلاعات شخصی با استفاده از مدیریت دانش به دانش سازمانی تبدیل می‌شود. دانش سازمانی بر پایه تقاضا‌های واقعی سازمان طبقه‌بندی شده و سفارش داده می‌شود.



B. درک ارزش سرمایه‌ای دانش

بهره‌برداری و عملیات آگاهانه و فعال از سرمایه‌های دانشی با استفاده از مدیریت دانش و با هدف اجتناب از تلفات دانشی باید انجام شود، ارزش سرمایه‌ای دانش ضمنی کشف شود و جزایر انفرادی دانش از بین رود.



C. بهبود در قابلیت و سرعت پاسخگویی در سازمان‌ها

مدیرت دانش سرعت پاسخگویی سازمان‌ها را از طریق ایجاد شبکه متخصصان مرتبط، متشکل از مشتریان، بازارها و حوادث بهبود می‌بخشد. 



D. نوآوری دانش
مدیریت دانش ابزاری است جهت کاوش و یادگیری دانش جدید از داده‌های موجود، جستجو و پرورش ایده‌ها و اندیشه‌های جدید، و افزایش هوش تجاری سازمان.



E. برای شرکت‌های برق، مدیریت دانش می‌تواند مستقیماً برای حل مشکلات عملی موجود در تولید و فروش برق به‌کار رود که نتایج حاصله عمدتاً در موارد زیر انعکاس پیدا می‌کند:


(1) بهبود خدمات فروش برق، کاهش هزینه، و بهبود کیفیت خدمات و مزایای اقتصادی
(2) بهبود ارتباط بین سازمان و مشتریان، شرکای تجاری و تامین‌کنندگان
(3) بهبود روش‌های کار شرکت، حالت‌های عملیاتی و بهره‌وری کار
(4) بهبود بهره‌وری و کیفیت تصمیم‌گیری سازمان




III. طبقه‌بندی دانش سازمان‌های تولید و توزیع برق

بر طبق مشخصات دانش، دانش شرکت‌های برقی معمولاً به‌صورت زیر دسته‌بندی می‌شود:


(1) دانش و اطلاعات عمومی- دانش در مورد وقایع و موضوعات صنعت برق
(2) دانش فرآیند کسب‌وکار- دانش در مورد رویه‌های عملیات تولید و ساختارهای شرکت‌های برق
(3) دانش فرهنگ سازمانی- دانش درباره افراد، جامعه، اصول اخلاقی و معنوی شرکت‌های برق
(4) دانش کارکنان- مهارت‌ها، تجارب و شهود درباره عملیات مرتبط به صنعت برق
(5) دانش هماهنگی- دانش درباره روابط متقابل.



(1) دانش و اطلاعات عمومی
برای شرکت‌های برق، دانش و اطلاعات عمومی شامل اطلاعات پایه‌ای از کارکنان شرکت، کلیه سیستم‎‌های مدیریت، اسناد کار، فایل‌ها، اطلاعات آموزشی، اطلاعات مشتریان، اطلاعات مالکیت معنوی و اطلاعات مدیریت انبار می‌شود. بنیان‌گذاری و استانداردسازی دانش و اطلاعات عمومی نسبتاً آسان‌تر می‌باشد.



(2) دانش فرآیند کسب‌وکار
دانش فرآیند کسب‌وکار به‌طور عمده روی مدیریت کارآمد عملیات روزانه کسب و کار شامل مجموعه‌ای از فعالیت‌های پیاپی از عملیات تولید، ترسیم پروژه، مدیریت پروژه، مدیریت خرید مواد، و غیره تمرکز دارد. این دانش فرآیندی و خاص در یک دوره طولانی‌ مدت در طول عملیات سازمان انباشته شده است که هستة عملیات تولید شرکت برق می‌باشد. دانش در مورد فرآیندهای عملیات برق مهمترین قسمت دانش سازمانی است.



(3) دانش فرهنگ سازمانی
داش فرهنگ سازمانی به دانشی اشاره دارد که خاص سازمان بوده و مرتبط با مردم، جامعه و اخلاقیات می‌باشد. این دانش به‌طور تدریجی از استراتژی‌های سازمان، سبک سازمان، ارزش‌های مشترک و رویه توسعه رشد شکل می‌گیرد. بالاترین سطح مدیریت سازمان درگیر دانش فرهنگ سازمانی می‌باشند. شرکت‌های برق فرهنگ منحصر به‌فرد خود را دارند که می‌تواند به شکل دانش صریح خاص بیان گردد. عمدتاً تعاملات سازمانی، تیم‌ها، کارکنان و مشتریان به‌طور ضمنی به این نوع دانش اشاره دارند.



(4) دانش تجارب و مهارت کارکنان
تجارب و مهارت‌ها عموماً در ذهن کارکنان به شکل دانش تلویحی  می‌باشد. این نوع دانش برای شرکت برق بسیار حائز اهمیت است. اما برای سازمان‌ها، به‌خصوص شرکت‌های برق دشوار است که این نوع دانش را آشکارسازی کنند. ارتقا دانش فردی به دانش سازمانی یک عامل مهم در بقا و توسعه شرکت‌های برق می‌باشد.




IV. ساخت مدل سیستمی مدیریت دانش در شرکت‌های برق



A. مدل سیستمی مدیریت دانش در شرکت‌های برق

با در نظر گرفتن دو عامل مهم مدیریت دانش یعنی تکنیک و افراد، به‌عنوان یک کل، سیستم اطلاعات شرکت‌های برق باید دو عملکرد را به‌انجام رساند: 1) پشتیبانی کسب و کار شرکت و مدیریت داده‌های کسب و کار؛ 2) پشتیبانی و مدیریت بهینة افراد به‌منظور ایجاد جو سازمانی مناسب. این دو مورد به دو عامل اصلی تحول سیستم‌های اطلاعاتی سازمان مرتبط است: سیستم‌های پشتیبان کسب‌وکار، همچون سیستم ERP و سیستم‌های پشتیبان مدیریت به منظور حمایت از افراد، همچون سیستم مدیریت منابع انسانی. چارچوب سیستم‌های اطلاعاتی شرکت‌های تولید برق به یک اتاق شبیه است که پشت‌بام آن یک پورتال می‌باشد. کاربران تمامی سیستم‌های اطلاعاتی را از طریق پورتال بازدید می‌کنند. پورتال دو کارکرد اصلی دارد: ارائة نقشه‌های دانش و تشکیل سیستم‌های هماهنگ‌سازی، که هر دو به لایه‌ی کاربردی دانش تعلق دارد. پورتال عمدتاً به وسیلة دو ستون «اطلاعات پشتیبان کسب‌وکار» (به‌طور مثال ERP، تمام اطلاعات زیرسیستم کسب‌وکار و غیره) و اطلاعات پشتیبان مدیریت (شامل OA، فرآیندهای مدیریت منابع انسانی، غیره) پشتیبانی می‌شود، که هر دو به لایه‌ی تولید دانش تعلق دارند. لایه پایین‌تر بعدی، بخش یکپارچه‌سازی و ادغام نرم‌افزارهای کاربردی تمام زیرسیستم‌ها است که منابع برای پایگاه‌های دانش لایه فوقانی را فراهم می‌کنند. نرم‌افزار یکپارچه‌سازی زیرسیستم‌های کسب وکار از نرم‌افزار یکپارچه‌سازی زیرسیستم‌های مدیریت جدا شده است. زیربنا در پایین‌ترین لایه شامل شبکه، سرورها، مدیریت ایمنی، و غیره می‌باشد. چارچوب کلی سیستم اطلاعات بر پایه مدیریت دانش در شرکت‌های برق در شکل 1 نشان داده شده است.


با اصلاح عمیق سیستم برق، شرکت‌های برق به تدریج یه سمت شرکت‌های دانش‌محور توسعه می‌یابند. بعد از اینکه اصلاح تجهیزات و جداسازی شبکه انجام شد، اصل سیستم برق به دو قسمت شرکت‌های تولید برق و شرکت‌های تامین برق تقسیم می‌شود. شرکت‌های تامین برق به مراکز فرماندهی توزیع سیستم برق، مراکز برنامه‌ریزی ساخت سیستم برق، مراکز خرید و فروش برق و مراکز حسابداری سود اشاره دارد.
با نگاه از جنبه‌ی کسب‌وکار، فرآیندهای عملیاتی به یک سیستم پشتیبان دانش کسب و کار قدرتمند نیاز دارد. از دید جنبه مدیریتی، مدیریت سازمان نسبتاً به‌ علت دلایل تاریخی رها شده است، بنابراین یک پلت‌فرم مدیریت موثر برای حل مشکلات مدیریتی نیاز است. شرکت‌های برق باید به‌صورت موازی و دوطرفه در جنبه‌های دانش و برق، توسعه یابند. ساخت‌وساز سیستم‌های اطلاعاتی، یک فرآیند توسعه و بهبود مستمر و تدریجی است، که باید با استراتژی مناسب هدایت شود. تمام منابع اطلاعاتی شرکت‌ها باید طبقه‌بندی شود. اتصال و ارتباط لایه‌ها، برای کلیه سیستم‌های اطلاعاتی باید تعریف شود. تمام سیستم‌های اطلاعات باید بر طبق مدل مدیریت دانش ذکر شده و  با توجه به تجزیه تحلیل الزامات، مجدداً طبقه‌بندی گردند. چارچوب کلی مدل در شکل 1 نشان داده شده است.



مدل چارچوب کلی سیستم اطلاعات مدیریت دانش.png




شکل1. مدل چارچوب کلی سیستم اطلاعات مدیریت دانش شرکت‎‌های برق


همان‌طور که در شکل 1 نشان داده شده است، ساختار سیستم‌های اطلاعاتی در شرکت‌های برق به‌طور کلی شامل پنج بخش می‌باشد: پلت‌فرم اطلاعات عمومی، پلت‌فرم نرم‌افزار سیستم کسب‌وکار، شبکه ارتباطات، امنیت اطلاعات و سخت‌افزار سیستم اطلاعات، که در آن سخت‌افزار سیستم، شبکه ارتباطات و امنیت اطلاعات زیربنای سیستم اطلاعاتی می‌باشند، پلت فرم کسب‌وکار، منابع داده را فراهم می‌کند، و پلت‌فرم اطلاعات عمومی یک پورتال است. تمامی کارکنان در شرکت‌ها، اطلاعات مورد نیاز را از طریق دستورالعمل ارائه ‌‎شده به‌وسیله پورتال بدست می‌آورند. همزمان، بخش‌های مدیریت، آیین‌نامه‌ها را تنظیم کرده و وظایفی را از طریق پورتال به کارکنان واگذار می‌کنند. طبق قاعدة کلی، بخش‌های پایه‌ای، مخصوصاً شبکه ارتباطات، باید در مرحله اول ساخته شوند. سه راه ساخت فردی، ساخت مشترک و لیزینگ می‌توانند در نظر گرفته شوند تا اولویت و قابلیت‌های خاص را در بر داشته باشد.



B. پلت‌فرم اطلاعات عمومی شرکت‌های برق

پلت‌فرم اطلاعات عمومی شرکت عمدتاً پنج بلوک سیستم OAK، سیستم منابع انسانی، سیستم مدیریت دانش، سیستم هماهنگ‌سازی استاندارد و سیستم فرهنگ سازمانی را دربر می‌گیرد.
این پلت‌فرم به‌نحوی است که هر یک از کارکنان شرکت‌ها می‌توانند از آن استفاده کنند. بخش‌های اجرایی نسبتاً متمرکز هستند و عمدتاً بخش‌های IT، منابع انسانی و مدیریت لجستیک (تدارکات) را شامل می‌شوند. ایده‌های اصلی استراتژی پیاده‌سازی، برنامه‌ریزی دشوار و یکنواخت، مدیریت متمرکز و اجرای مرحله‌ای می‌باشد. حالت کاربری اتخاذ لایه‌های چندگانه سرور/مرورگر وب می‌تواند در نظر گرفته شود و نیاز به نصب هیچ اتصالات خاصی در مرورگر وب نمی‌باشد. نرم‌افزار روی وب‌سرورها می‌باشد و نرم‌افزار لجستیک کسب و کار به‌طور یکنواخت روی سرور نرم‌افزار میانی مطابق با چارچوب J2EE قرار دارد. تمامی اطلاعات با سرورهای مرکزی داده مدیریت می‌شوند. نکته کلیدی این است که منطق کسب‌وکار تمامی زیر سیستم‌ها باید در بسته‌های واحد بر طبق شیوه اجزا استانداردهای J2EE همچون EJB  دسته‌بندی شوند. به این ترتیب تمامی زیر سیستم‌ها به‌راحتی می‌توانند یکپارچه شوند. از این حیث که بسته‌های یکسان لجستیک کسب‌وکار، داده لایه پایه‌ای را محافظت می‌کنند. فعال کردن زیر سیستم‌های متفاوت به‌شرطی‌که عملکرد هر یک از بسته‌ها را بدانید، آسان می‌باشد.



V. نتیجه‌گیری
مدیریت دانش کاملاً  یک شیوه مدیریتی جدید برای شرکت‌های برق می‌باشد. در راستای پیاده‌سازی مدیریت دانش در شرکت برق، نیازمند موافقت  و حمایت هبران سازمان، فرهنگ سازمانی مناسب و ارزش‌های مرتبط، و جلب مشارکت واقعی همه‌ی کارکنان شرکت می‌باشد. مدیریت دانش تنها پس از فرآیندهای شناخت، برنامه‌ریزی، طراحی، آزمون توسعه، ارزیابی نگهداری و تعمیرات، و غیره، قابل پیاده‌سازی و تأثیرگذاری است. در این مقاله قصد داشتیم مسیر اصلی ساخت سیستم‌های اطلاعاتی شرکت‌های تولید برق را با استفاده از تجزیه و تحلیل مفهوم مدیریت دانش تعریف شود. چارچوب یکپارچه، اصول پیاده‌سازی و سیستم‌های اطلاعاتی شرکت برق با استفاده از تجزیه تحلیل دامنه، دلالت ضمنی، طبقه‌بندی و چارچوب فنی مدیریت دانش شرکت و معرفی مشکلات موجود در ساخت سیستم‌های اطلاعاتی شرکت‌های مدرن به‌بحث گذاشته شد. این مقاله می‌تواند توسط کارکنان اطلاعات سازمانی به‌عنوان مرجع استفاده شود.


 


درباره ما | ارتباط با ما | اخبار | محصولات | کارفرمایان | کتابخانه | مجله مطالعات مدیریت دانش | پرسشهای متداول | سایتهای مرتبط | تصاوير | همکاری با ما | نقشه سايت