پشتیبانی
رزومه مشاوران توسعه آينده
مدیریت دانش چیست؟
درباره ما | ارتباط با ما | همكاري با ما
اخبارمحصولاتكارفرمايانكتابخانهپرسشهاي متداولسايتهاي مرتبطتصاوير

مجله الكترونيكي مطالعات مديريت دانش

یکپارچه سازی ابزارها، فناوری ها، استراتژی ها و فرآیند مدیریت دانش در نظام بهداشت و درمان




مدیریت دانش بخش بهداشت و درمان: یکپارچه سازی ابزارها، فناوری ها، استراتژی ها و
فرآیند مدیریت دانش در نظام بهداشت و درمان









مسعود مهربان‌فر
کارشناس ارشد مدیریت دانش





مقدمه

مدیریت دانش یک تکنیک مدیریتی نوظهور است که هدف آن حل چالش های کسب و کار موجود برای افزایش کارایی و اثربخشی هسته ی فرآیندهای تجاری همزمان با نبوغ و خلاقیت است. برای ایجاد مدیریت دانش در ابتدا نیاز هست که الگوی ذهنی در محیط های تجاری جایی که دانش مرکز عملکرد سازمانی است تغییر کند(دراکر1  1993، 1999).
مدیریت دانش به ابزارهای سازمانی، تکنیک ها و استراتژی ها برای بهبود فرآیندهای تجاری اشاره می کند. از طرف دیگر بهداشت و درمان یک صنعت غنی اطلاعاتی است که به یک فرصت منحصر به  فرد برای تحلیل مجموعه های اطلاعاتی خیلی بزرگ و پیچیده اشاره می کند. مجموعه  ی داده ها به همه ی بخش های صنعت بهداشت و درمان نفوذ می کند و هنگامی که با روندهای جدید مثل پزشکی شهودی و سیستم های ثبت پزشکی الکترونیک یکپارچه می شوند، ضروری است که صنعت بهداشت و درمان، ابزارها، تکنولوژی ها، استراتژی ها و فرآیندهای مدیریت دانش را در برگیرد البته این در صورتی است که تمام مزایای این دارایی های اطلاعاتی قابل تشخیص باشند.    
مدیریت دانش کاربردی، موفق به توسعه ی زیرساخت مدیریت دانش و کاربرد مداوم و سیستماتیک مراحلی خاص (که به‌وسیله ی فناوری های متنوع پشتیبانی می شوند)، وابسته است. این خدمات بر طبیعت پویای مدیریت دانش جایی که مبنای دانش موجود همیشه به روز می شود، تاکید می کند. چارچوب زیرساخت های مدیریت دانش 2( KMI) نه تنها به ساختار دارایی  های دانشی سازمان ها کمک می کند بلکه بسیاری از دارایی های دانشی ضمنی در بخش بهداشت و درمان را به دانش صریح تبدیل می کند (ویکراماسینق3  و دیویدسون4  2004)، این در حالی است که زنجیره ی هوش5 ( IC)، ابزارهای کلیدی و فناوری ها را برای تسهیل خدمات تحویل در بخش بهداشت و درمان فراهم می کند (ویکراماسینق و اسشافر6 ). با توجه به موضوعات مطرح شده، KMI و IC می توانند بخش بهداشت و درمان را به منظور افزایش کارایی خدمت رسانی توانمند سازند. 






ایجاد زیرساخت مدیریت دانش


ارزشمندترین منابع در دسترس برای هر سازمان مهارت های انسانی، خبرگی و روابط آن است. مدیریت دانش در مورد سرمایه گذاری بر روی این دارایی های ارزشمند صحبت می کند (دافی  2001). بیشتر شرکت ها بر روی دارایی های خبرگی به‌صورت پخش دانش بین سطوحشان سرمایه گذاری نمی کنند (دافی7 2000، 2001). مراکز اطلاعاتی، هوش بازاریابی و یادگیری به شکل توابع مدیریتی دانشی، یکپارچه می شوند. مدیریت دانش به بعضی از استراتژی ها، تکنیک ها و ابزارهای سازمان ها برای بکار بردن در فرآیندهای تجاری موجود به‌طوریکه آن ها بتوانند رشد کنند و بطور موثر از دانششان استفاده کنند، کمک می کند. زیرساخت مدیریت دانش نه تنها به پایه های توانمندسازی مدیریت دانش شکل می دهد و به یادگیری مداوم و ایجاد یک حافظه سازمانی کمک می کند (دراکر 1999)، بلکه همچنین پایه هایی را برای واقعیت بخشیدن به چهار گام کلیدی از مدیریت دانش فراهم می کند، این چهار گام عبارتند از: خلق و تولید دانش، ذخیره سازی دانش، استفاده یا استفاده مجدد از دانش، نشر و انتقال دانش.



شکل 1. المانهای کلیدی که زیرساختهای مدیریت دانش را تشکیل می دهند.png


شکل 1. المان های کلیدی که زیرساخت های مدیریت دانش را تشکیل می دهند


بطور خاص، زیرساخت KM شامل ابزارهای فنی، اجتماعی و تکنیک ها می شود، که این تکنیک ها خود شامل سخت افزار و نرم افزار هستند که باید طوری راه اندازی شوند که دانش بتواند از هر رویداد و یا فعالیت جدیدی روی یک برنامه پیوسته خلق شود. به‌علاوه، زیرساخت KM یک مخزن دانشی خواهد داشت، که این مخزن شامل سیستم هایی برای توزیع دانش بین اعضای سازمان و یک سیستم تسهیل کننده برای خلق دانش جدید است. سپس زیرساختی مبتنی بر دانش، خلق دانش را پرورش خواهد داد و سیستمی یکپارچه برای تسهیم و انتشار دانش با سازمان فراهم می کند (استیریکانتیا 8 2000). زیرساخت مدیریت دانش (KMI) در شکل (1) نشان داده شده است که شامل 5 بخش اصلی حافظه ی سازمانی، زیرساخت دارایی انسانی، شبکه انتقال دانش، زیرساخت هوش تجاری و زیرساخت همکاری می شود، به‌طوریکه برای دستیابی به موفقیت در KM باید هر 5 جزء با هم اتفاق بیفتد.




زنجیره هوش


زنجیره هوش شامل مجموعه ای از ابزارهای کلیدی، تکنیک ها و فرآیندهای اقتصاد دانش مثل داده کاوی، هوش کسب‌وکار و مدیریت دانش هستند که برای سیستم عمومی انسان، فرآیند و تکنولوژی به‌صورتی سیستماتیک بکار گرفته می شوند. همه ی این ها با هم یک سیستم خیلی قدرتمند را برای پالایش داده های خام ذخیره شده در انبارهای داده ایجاد می کنند که به‌وسیله ی آن ارزش و مطلوبیت این دارایی های داده ای برای هر سازمانی به حداکثر می رسد (گیسلر9  1999، 2000، 2001، 2002). براساس شکل (2) زنجیره هوش برای خروجی سیستم اطلاعاتی بهداشت و درمان عمومی به‌کار گرفته  می شود. نتایج تبدیل به بخشی از مجموعه  داده ها می شوند که درون سیستم مجددا معرفی و با ورودی های دیگر انسان، فرآیندها و فن آوری به منظور توسعه ی زنجیره بهبود، ترکیب می شوند. تحلیل این داده ها منجر به یک "تشخیص" و معرفی مجدد درون چرخه ای به نام راه حل "تجویز" می شود.



شکل 2. کاربرد زنجیره هوش در سیستم بهداشت و درمان عمومی.png


شکل 2. کاربرد زنجیره هوش در سیستم بهداشت و درمان عمومی 




مطالعه موردی


این مطالعه موردی بر روی یک واحد معروف مرتبط با ستون فقرات در غرب ایالت متحده تمرکز می کند. امکان تعریف این محیط بعنوان یک محیط درمانی وجود دارد زیرا هدف اصلی این واحد بازگرداندن بیماران به فعالیت های طبیعی  زندگیشان است. خدمات زیر اجزای کلیدی این محیط را مجهز می کند بطوریکه آن ها با مدیریت دانش، مزایا و کاربردهای آن در این شرایط مرتبط هستند. مطالعه موردی اکتشافی به منظور توانمند کردن تولید داده های غنی به شیوه ای نامحدود انجام شد. اطلاعات از طریق چندین منبع شامل: مصاحبه های نیمه ساختار یافته، جمع آوری اسناد وابسته و یادداشت ها، بازدید از سایت-های متعدد و مشاهده مستقیم از رویه های مختلف جمع آوری شده است، سپس مثلث سازی در میان منابع داده ای مختلف انجام شده است (ایسنهاردت 10 1989). کدگذاری دقیق و تحلیل موضوعی گسترده برای آنالیز داده های کیفی جمع آوری شده، انجام شده است (کاوالی11  1996، بویاتزیس12  1998). هرکدام از نقاط ذکر شده بوسیله مصاحبه های مختلفی تایید شده اند، مستندات و مشاهدات غیرفعال نوشته شده است، سپس از بالاترین سطح قابلیت اطمینان ممکن برای تحقیق کیفی، اطمینان حاصل شده است (بویاتزیس 1998). 






ساختار


ستون فقرات بخشی بسیار پیچیده از آناتومی بدن انسان است. استخوان ها و اعصاب نقشی اساسی در عملکرد پشت و گردن ایفا می کنند. با در نظر گرفتن پیچیدگی های ذاتی ستون فقرات، این موضوع کاملا قابل درک است که برای مراقبت ویژه از ستون فقرات به ایجاد تیمی چند رشته ای متشکل از متخصصین مغز و اعصاب، جراحان مغز و اعصاب و ارتوپدیس برای رسیدگی به بیماران بخش ستون فقرات نیاز است. علاوه بر این رشته ها، ترکیب کردن رشته های دیگر مثل ورزش درمانی، مدیریت درد و روانپزشکی همچنین مهم است. سپس، چیزی که ما می توانیم ببینیم این است که در مراقبت از ستون فقرات، استفاده از تیم های چند رشته ای برای فرآیند درمان ضروری است.






مدیریت دانش در واحد ستون فقرات

پزشکی مدرن میزان زیادی از داده های ناهمگون بصورت روزانه تولید می کند. برای مثال، داده های پزشکی ممکن شامل تصاویر SPECT، سیگنال هایی مثل EKG، اطلاعات بالینی مثل دما، سطوح کلسترول و ...، همچنین تفسیر پزشک باشند. حالا به همه این ها کوهی از داده های جمع شده از سیستم های اداری بخش بهداشت و درمان را نیز اضافه کنید. کسانی که با چنین داده هایی سروکار دارند می دانند که فاصله ی زیادی بین مجموعه ی داده ها با مقایسه و تحلیل داده ها وجود دارد. این داده ها دارایی های خامی را نشان می دهند که نیاز دارند ابتدا به اطلاعات و سپس به دانش تبدیل شوند. فن آوری نقش مهمی را در تسهیل کردن فرآیند تبدیل داده های خام به دانش بازی می کند، این امر به روش های مختلفی مانند کاربرد ابزارهای داده کاوی فقط به منظور ایجاد یک ساختار برای اجزای داده ای به ظاهر متفاوت اتفاق می افتد. کل استراتژی مدیریت دانش در سازمان بهداشت و درمان تبدیل این دارایی های داده ای و اطلاعاتی به دانش وابسته است (شارما13  و همکاران 2004). با این وجود، به منظور انجام این امر به‌صورت موثر و سیستماتیک، داشتن یک رویکرد ساختاریافته و سازمان دهی شده ضروری است. سیستم اطلاعاتی مدیریت بیمارستان14 ( HMIS) در جایی از واحد ستون فقرات به پزشکان و همچنین مدیران کمک می کند تا آن ها بتوانند بوسیله ی تبدیل این دارایی های داده ای خام به اطلاعات و دانش به این مشکل رسیدگی کنند. برای مثال، در سطح بالینی، HMIS به تشخیص سریع بیماری ها از طریق پایگاه های داده ی علایم بیماری، کمک می کند و در نتیجه این تشخیص یک سیستم هشدار سریع را فراهم می کند که در نهایت منتج به رفتاری به‌مراتب اثربخش تر می شود. بعنوان مثالی دیگر در سطح مدیریتی در بیمارستان، HMIS به ردیابی انواع خاصی از ناهنجاری ها کمک می کند، که ممکن است مناطق بهبود را آشکار کند و یا ممکن است به تجدید انواع خاصی از منابع کمک کند (به‌عنوان مثال تجهیزات، پرسنل و ...). دلیل اصلی برای استفاده از HMIS به‌طور خاص در جایی، حمایت از ارائه خدمات بهداشتی با کیفیت به شیوه‌ای مقرون به صرفه است. این سیستم ها از استانداردهای کمیته ملی تضمین کیفیت15 ( NCQA) و داده های جمع آوری شده در بخش ستون فقرات استفاده می کنند. این داده ها معمولا از ژورنال های پزشکی کلیدی مثل (The New England Journal of Medicine) یا (Journal of American Medicine)، همچنین داده های جمع آوری و تحلیل شده از پایگاه داده ای خود مرکز (تاریخچه بیمار) به‌دست می آیند. این استاندارد ها به‌طور مستمر به‌روزرسانی شده و اصلاح میگردد به‌طوریکه یافته های جدید همیشه در دسترس قرار می گیرند.




بنابراین این سیستم ها، نه تنها به پزشکان برای انجام کارشان بصورت اثربخش تر و کاراتر و ارائه خدمات با کیفیت تر به بیمارانشان کمک می کنند بلکه همچنین آن ها را با پارامترهای مراقبتی تجهیز می کنند. این سیستم ها همچنین مرکز را برای درک پرتی های رخ داده توانمند می کنند، برای مثال الگوهای عمل پزشکان، می‌تواند برای فهمیدن اینکه چرا آن ها دارای پرتی هستند مورد مطالعه قرار بگیرند و سپس اینکه اگر نیاز است رفتار نامناسب آ ن ها را تغییر داده و بدین‌وسیله از خدمات کارا و اثربخش بخش بهداشت و درمان حمایت شود. پزشکان با تعریف معیارها و مشخصه های عملکرد سیستم ها نقش فعالی را ایفا می کنند. این مثالی از یکی از ابعاد خلق/بازآفرینی دانش است که به‌وسیله این سیستم، پشتیبانی می شود. به‌علاوه، این سیستم ها تسهیم دانش، توانمندسازی گفتمان و بحث بین پزشکان و دیگر اعضای تیم چند رشته ای را تسهیل می کند. بنابراین در یک روش منحصر به فرد، HMIS از چهار تبدیل کلیدی دانش: ترکیب کردن، درونی سازی، برونی سازی و اجتماعی‌کردن پشتیبانی می کند. با این وجود بدون یک رویکرد سیستماتیک ساختاریافته، انتظار اینکه واحد ستون فقرات بیمارستان بطور کامل پتانسیل این دارایی های دانشی را حداکثر نکند منطقی است. ما ادعا می کنیم که پتانسیل کامل این دارایی های دانشی می تواند از طریق احداث یک زیرساخت مدیریت دانش تحقق بخشیده شود. 






بحث


در داده های ارائه شده روی بخش ستون فقرات بیمارستان، ممکن است که سرمایه گذاری قابل توجهی در فن آوری، هم در سطوح مدیریت بالینی و هم در سطوح مدیریت اجرایی مشاهده شود. در بخش بالینی، فن آوری های متنوعی وجود دارد که تشخیص سریع را تسهیل می بخشند و سپس درمان های بعدی را به منظور تاثیر و کارایی بیشتر توانمند می سازند. بدینوسیله اطمینان از یک استاندارد کیفی درمان توسط بیمار تجربه می شود. از طرف دیگر در بخش مدیریت اجرایی نیز، HMIS بسیار سخت گیر است. هنگامی که بخش ستون فقرات بیمارستان از طریق لنزهای مدیریت دانش تحلیل می شود، فن آوری های مرتبط، در حقیقت همان سطح مدیریت اجرایی می شوند، یعنی فن آوری هایی که HMIS را تشکیل می دهد. این سیستم-های متنوع فن آوری مجموعه ی داده ها و اطلاعات کلیدی را شکل می دهند و سپس از طریق تعاملات مختلف اعضا تیم چندرشته ای با این فن آوری ها، پروتکل ها و الگوهای درمانی تغییر یا توسعه داده می شوند. در حقیقت، از طریق تعاملات بین انسان و فن آوری، این دارایی های داده ای و اطلاعاتی خام تبدیل به دارایی های دانشی می شوند.




جدول 1. المان های موضوعی مرتبط با مدل زیرساخت مدیریت دانش



جدول 1. المان های موضوعی مرتبط با مدل زیرساخت مدیریت دانش.png






نتیجه گیری

بخش بهداشت و درمان در سطح دنیا با چالش های زیادی روبروست، این چالش ها شامل هزینه های فزاینده و فشارهای زیاد یرای خدمت  رسانی با کیفیت بالا، مراقبت های موثر و کاراست. به کمک پرورش مدیریت دانش و تبدیل دارایی های دانشی به دانش صریح، سازمان های بخش بهداشت و درمان به شکل مناسبی برای رویارویی با این چالش ها تجهیز می شوند. از آنجایی که کلید توسعه تکنیک های مدیریت اجرایی در اختیار دانش است، داده ها و اطلاعات در مدیریت بیماری ها و همچنین پزشکی مبتنی بر شواهد به شدت ضروری هستند. داده های ارائه شده در مطالعه موردی نشان داد که پیچیدگی فرآیند خدمت رسانی، بوسیله پیچیدگی موضوعاتی که تیم ها با آن ها سروکار دارند هدایت می شود، که به نوبه ی خود مستلزم آن است که چندین تخصص ایجاد شده و دانش به منظور توانمندسازی در خدمت رسانی با کیفیت بالا به اشتراک گذاشته شود. بنابراین نیاز به تسهیم دانش یک نیاز اساسی است. KMI به منظور ساختاردهی به این دارای های دانشی ناهمسان، ارائه و استفاده شده است به‌طوریکه با یک سیستم بزرگتر یکپارچه شده است. برای سیستم های اطلاعاتی بخش بهداشت و درمان عمومی، کاربرد زنجیره هوش (IC) تضمین می کند که حداکثر دارایی های دانشی مناسب به‌دست می آید و یک وضعیت متعالی در آینده تحقق می یابد. در تحلیل داده های مطالعه موردی با چارچوب KMI و مدل IC مزایای KM به وضوح در بخش بهداشت و درمان قابل مشاهده است. بطورکلی می توان پیش بینی کرد که چنین ابتکاراتی به موفقیت و خدمات بهتر سازمان های بخش بهداشت و درمان منجر می گردد.




1  Drucker
2  Knowledge management infrastructure
3  Wickramasinghe
4  Davidson
5  Intelligence continuum
6  Schaffer
7  Duffy
8  Srikantaiah
9  Geisler
10  Eisenhardt
11  Kavale
12  Boyatzis
13  Sharma
14  Hospital management information system
15  National Committee for Quality Assurance
16  Group Decision Support Systems
17  Health Database Management Systems
18  Case Management Systems


درباره ما | ارتباط با ما | اخبار | محصولات | کارفرمایان | کتابخانه | مجله مطالعات مدیریت دانش | پرسشهای متداول | سایتهای مرتبط | تصاوير | همکاری با ما | نقشه سايت