پشتیبانی
رزومه مشاوران توسعه آينده
مدیریت دانش چیست؟
درباره ما | ارتباط با ما | همكاري با ما
اخبارمحصولاتكارفرمايانكتابخانهپرسشهاي متداولسايتهاي مرتبطتصاوير

مجله الكترونيكي مطالعات مديريت دانش

چارچوبی برای طراحی سیستم‌های مدیریت دانش پرستاری




چارچوبی برای طراحی سیستم‌های مدیریت دانش پرستاری







عالیه سلیمیان
کارشناس ارشد مدیریت دانش




مقدمه

در طی دهه گذشته، با پیشرفت سریع در فناوری اطلاعات، بخش بهداشت و درمان برنامه‌های جدید فناوری اطلاعات و مبتنی بر شبکه را برای دستیابی به کیفیت بالاتر بهداشت و درمان پذیرفته است. اخیراً، علاقه فزاینده‌ به بهداشت و درمان الکترونیک (e-health) باعث تغییرات مهمی در بهداشت و درمان شده است. هم‌زمان با حرکت بهداشت و درمان به سمت و سوی الکترونیک، نهادهای بهداشت و درمان درحال تبدیل شدن به جوامع مبتنی بر دانش متصل به بیمارستان‌ها، کلینیک‌ها، داروخانه‌ها و مشتریان برای اشتراک دانش، کاهش هزینه‌ها و بهبود کیفیت درمان است. بنابراین موفقیت بهداشت و درمان الکترونیک بستگی به جمع‌آوری، تحلیل و مبادله اطلاعات یا دانش در سازمان‌های مذکور دارد. متعاقباً، با معمول شدن بهداشت و درمان الکترونیک، موانع برای دستیابی به اطلاعات شفاف و قابل دسترس در حال حل شدن است. مسائل مدیریت دانش کلینیکال و مدیریت اطلاعات پزشکی در حال ظهور هستند. چالش‌ها در این مسائل عبارتند از: 1) چگونه مخازن متفاوت و مستقل به یک مخزن دانش واحد برای متخصصان بخش بهداشت و درمان تبدیل شود. 2) چگونه این دانش‌های متفاوت باید با استفاده از تسهیلات IT به‌طور موثر و کارا مدیریت شود.


مدیریت دانش متخصصان پزشکی برای موفقیت در محیط‌های رقابتی بهداشت و درمان الکترونیک ضروری است. پرستاران اشتیاق زیادی به دانش دارند و متخصصان اولیه در نهادهای بهداشت و درمان هستند. آن‌ها نیازمند دانش و تجربیات جدید پرستاری هستند که از طریق برنامه‌های مبتنی بر شبکه یا اینترنت می‌تواند کسب شود. درحالی‌که، مسئولیت‌های مراقبتی پرستاران افزایش یافته، پشتیبانی IT از اقدامات پرستاری به نظر می‌رسد دارای تاخیر است. فقدان پشتیبانی IT در پرستاری به یک مسئله مهم تبدیل شده است. بهداشت و درمان الکترونیک نیازمند دستیابی بهتر به برنامه‌های IT برای تحلیل اطلاعات و دانش پرستاری در فرآیندهای پرستاری است. همانطور که قابلیت‌های IT برای پشتیبانی از دیدگاه دانش محور نسبت به دیدگاه داده محور گسترش یافته‌اند، شیوه‌های پرستاری باید مزیت‌های این قابلیت‌ها را به‌کار گیرند. سیستم مدیریت دانش مبتنی بر IT، محرک اصلی بهبود کیفیت بهداشت و درمان است. یک اجماع نظر وجود دارد که تکنولوژی‌های مبتنی بر IT، می‌توانند برای توسعه سیستم مدیریت دانش (KMS) بکار گرفته شوند. محققان بیان کرده‌اند که پورتال الکترونیک، بیمارستان‌ها را برای یکپارچه نمودن دانش پزشکی در جریان کاری کلینیکال امکان‌پذیر می‌کند. Bose بیان نموده که زیرساخت KMS که بطور مناسبی طراحی شده باید فرایندهای بهداشت و درمان، ابزارها و تکنیک‌ها را ترکیب کند. با این حال درباره اینکه چگونه می‌توان به شیوه موثری تکنولوژی‌ها، فعالیت‌های مدیریت دانش و توانمندسازهای IT را به منظور تسهیل نمودن مدیریت دانش پرستاری یکپارچه نمود، اطلاعات و دانش کمی وجود دارد. هدف این تحقیق ارائه یک چارچوب مفهومی برپایه تناسب تکنولوژی/وظیفه  برای طراحی KMS پرستاری و ادغام نمودن IT در فرایندهای پرستاری است که از حل، بکارگیری و مدیریت دانش پرستاری پشتیبانی می‌نماید.




پیشینه


ارائه خدمات بهداشت و درمان به بیماران یک فعالیت پیچیده است که بستگی زیادی به اطلاعات مرتبط با سلامتی دارد. یکی از موانع حرکت بیمارستان‌ها به سمت کارایی و کاهش هزینه، سختی اشتراک اطلاعات میان نهادهای بهداشت و درمان است. در طی دهه گذشته بخش بهداشت و درمان تلاش نموده تا فناوریهای جدید اطلاعات همچون تکنولوژی‌های مرتبط با کامپیوتر و اینترنت را بپذیرد. بهداشت و درمان الکترونیک در حال رشد است و خدمات بهداشت و درمان شامل انتقال الکترونیکی با استفاده از تکنولوژی‌های الکترونیک را ارائه می‌نماید. جامعة سیستم مدیریت و اطلاعات بهداشت و درمان  (HIMSS)، بهداشت و درمان الکترونیک را به‌صورت سیستم بهداشت و درمان مبتنی بر IT تعریف کرده که دستیابی، کارایی، اثربخشی و کیفیت فرآیندهای کسب و کار و کلینکی را بهبود می‌دهد و از سوی نهادهای بهداشت و درمان، پزشکان و بیماران بکار گرفته می‌شود. این جامعه در تلاش برای رسیدن به ترکیبی از اهداف ذیل است: کاهش هزینه، افزایش درآمد، افزایش رضایت مشتری و بهبود درمان.


با افزایش حجم اطلاعات در نهادهای بهداشت، مدیریت دانش به عنوان ناجی فعلی سازمان‌ها پذیرفته شده است. در حال حاضر IT امکان پشتیبانی از دیدگاه دانش محور را فراهم کرده و راه‌حل‌های درمان الکترونیک باید شروع به استفاده از مزیت‌های این قابلیت‌های جدید نمایند. بخش بهداشت و درمان در حال تلاش برای استفاده از تکنولوژی‌ها و برنامه‌های مدیریت دانش به منظور بهبود دستیابی و انتقال دانش و اطلاعات در تمامی سطوح (پرستار، پزشکان، داروسازان) می‌باشد.




مدیریت دانش

داده وقتی طبق الگوی منطقی خلاصه و سازمان‌دهی شود، تبدیل به اطلاعات می‌شود. اطلاعات به دانش تبدیل می‌شوند زمانی که برای تصمیم‌گیری کنترل و مدیریت شوند. مدیریت دانش بصورت یک فرآیند چرخه‌ای شامل فعالیت‌های مختلف در نظر گرفته شود. فرآیند مدیریت دانش می‌تواند به خلق دانش درونی، کسب دانش بیرونی، ذخیره دانش در اسناد، بروزرسانی و اشتراک درونی و بیرونی دانش تقسیم شود.



چرخه مدیریت دانش.png


شکل 1: چرخه مدیریت دانش




سیستم مدیریت دانش اشاره به سیستم اطلاعاتی دارد که برای مدیریت  دانش سازمانی به‌کار گرفته می‌شود. آن‌ها سیستم‌های مبتنی بر IT هستند که برای پشتیبانی و بهبود فرآیندهای خلق، ذخیره، انتقال و به‌کارگیری دانش، توسعه داده شده‌اند. کارکردهای اصلی KMS شامل: 1) مستند کردن و اشتراک بهترین تجربیات درونی، 2) ایجاد دایرکتوری دانش سازمان، 3) ایجاد شبکه‌های دانش، می‌باشد.






فرآیند پرستاری


در سال 1980، انجمن پرستاران آمریکا، پرستاری را به‌صورت «تشخیص و درمان واکنش‌های انسانی به مشکلات مرتبط با سلامتی» تعریف نموده است. اقدامات فرآیند پرستاری شامل ارزیابی، تشخیص، برنامه‌ریزی، اجرا و ارزیابی می‌باشد که به‌صورت چرخه هستند و با یکدیگر تداخل دارند.



گام 1 ارزیابی، اصلی‌ترین گام است و به سوالاتی همچون «چه اتفاقی افتاده؟» و «چه چیز ممکن است اتفاق بیافتد؟» پاسخ می‌دهد. این گام شامل جمع‌آوری، سازمان‌دهی، تحلیل اطلاعات/داده درباره بیمار است. فرآیند ارزیابی شامل دو بخش است: جمع‌آوری داده و تحلیل داده. راه‌های جمع‌آوری شامل مشاهده، مصاحبه و بررسی است.



گام 2 تشخیص، بیانیه‌ای است که وضعیت بیمار را شرح می‌دهد که نیاز به مداخله پرستاری دارد.



گام 3 برنامه، که درمان مستمر و پایدار را فراهم می‌نماید که نیازهای بیمار را برآورده می‌سازد.



گام 4 اجرا، شامل اعمال مهارت‌های مورد نیاز برای اجرای دستورات پرستاری است. وظیفه اصلی شامل ارزیابی مجدد بیمار، اعتبارسنجی برنامه درمان، تحقق دستورات پرستاری، و مستند نمودن نمودار بیمار می‌باشد.



گام 5 ارزیابی، مقایسه وضعیت فعلی بیمار با اهداف تعیین شده است و سه عملیات یا هدف مختلف دارد: ارزیابی کیفیت برنامه درمان نوشته شده، ارزیابی پیشرفت بهبود بیمار، ارزیابی وضعیت برنامه درمان.





چارچوب مفهومی برای طراحی KMS پرستاری
فرآیند پرستاری شامل اقدامات مبتنی بر دانش می‌باشد که تا حد زیادی به تجربه و رویه‌های حرفه‌ای پرستاری بستگی دارد. بنابراین استفاده و مدیریت موثر دانش در فرآیند پرستاری برای کیفیت درمان مهم و ضروری است. تکنولوژی‌های روز امکان توسعه سیستم‌های درمان الکترونیک را فراهم می‌کنند و تجربیات حرفه‌ای پرستاران را تحت تاثیر قرار می‌دهند. به عنوان مثال پرستاران می‌توانند به سیستم‌های اطلاعاتی الکترونیک متصل شوند که اقدامات پرستاری را تحت تاثیر قرار می‌دهد. این سیستم‌ها شامل پرونده‌های سلامت، پایگاه دانشی پزشکی، سیستم پشتیبان تصمیم‌گیری بالینی می‌باشند. در دسترس بودن این برنامه‌های بهداشت و درمان الکترونیک، فرصتی به منظور توسعه سیستم‌های مدیریت دانش یکپارچه که طیف کاملی از نیازهای دانشی را در فرآیندهای پرستاری فراهم می‌نماید، در اختیار طراحان سیستم قرار می‌دهد.
یک KMS پرستاری می‌تواند به‌وسیله مدل ارائه خدمات پرستاری و توانمندسازIT  به منظور فراهم نمودن پشیبانی مناسب برای فعالیت‌های KM در فرآیند پرستاری، بیان شود. با وجود حجم انبوهی از منابع اطلاعاتی که می‌تواند یکپارچه شود و از بهداشت و درمان الکترونیک در دسترس قرار گیرد، نهادهای بهداشت و درمان باید یک KMS پرستاری را طراحی نموده و آن را توسعه دهند تا یکپارچه‌سازی و اشتراک تجربیات جمعی و دانش را برای پرستاران تسهیل نماید. یک KMS  که به‌طور مناسبی طراحی شده است، باید اطلاعات و دانش کلینیکال را در مکان و زمان مناسب فراهم کند. این سیستم می‌تواند فاصله زمانی و مکانی را حذف کند، به عنوان مثال، اداره پزشکان، توان‌بخشی، بیمارستان و اداره مراقبت از بیماری‌های مزمن.


یک KMS چارچوبی را برای ادغام فرآیندهای کسب و کار و IT مورد نیاز طراحی می‌کند. برای موفقیت KMS  پرستاری، یک چارچوب مفهومی نیز مورد نیاز است. یک KMS پرستاری، سیستمی مبتنی بر IT است که برای بهبود خلق، مستندسازی، انتقال و بکارگیری دانش و پشتیبانی از فعالیت‌های پرستاری ایجاد شده است.  ابعاد این سیستم شامل فرآیند پرستاری و تکنولوژی‌های مدیریت دانش است و از بهداشت و درمان الکترونیک منتج می‌شود.



بهداشت و درمان الکترونیک 2.png


شکل 2: مدل یکپارچه از طراحی KMS پرستاری


مدل، فعل و انفعال بین اقدامات پرستاری و تکنولوژی‌های مدیریت دانش در بهداشت و درمان الکترونیک را فراهم می‌کند. برای ادغام نمودن مدیریت دانش در فرآیندهای پرستاری، نهادهای بهداشت و درمان باید از طریق توسعه IT  از کارکردهای مدیریت دانش حمایت کنند. بر اساس پژوهش صورت گرفته توسط Bose، هشت کارکرد تکنولوژی‌های مدیریت دانش شناسایی شده‌اند: ارائه، شخصی‌سازی، همکاری، پردازش، توزیع،گروه‌بندی، جستجوی یکپارچه.




جدول1: شرح کارکردهای فنی مدیریت دانش
جدول1 - شرح کارکردهای فنی مدیریت دانش.png


جدول 1 ارتباط اساسی بین فعالیت‌های پرستاری و کارکردهای فنی مدیریت دانش را نشان ‌دهد. این دو عامل در KMS یکی می‌شوند. بر اساس مرور فعالیت‌های پرستاری، کارکردهای فنی مدیریت دانش، تسهیلات IT و فعالیت‌های مدیریت دانش، کارکردهای فنی مناسب KM  را با هریک از فعالیت‌های پرستاری تطبیق می‌دهیم. جدول 2 این نتایج را را خلاصه می‌نماید.






جدول 2: کارکردهای فنی مدیریت دانش برای KMS پرستاری
جدول 2 - کارکردهای فنی مدیریت دانش برای KMS پرستاری.png


 


جدول 2، مجموعه‌ای از کارکردهای فنی مدیریت دانش برای KMS پرستاری را ارائه می‌کند و گروهی از توانمندسازهای IT برای پشتیبانی فعالیت‌های پرستاری در نهادهای بهداشت و درمان را نشان می‌دهد. طراحان KMS باید بر روی فعالیت‌های پرستاری مورد نظرشان تمرکز کنند و آن را به تسهیلات IT  مناسب متصل کنند. به عنوان مثال اگر هدف فراهم نمودن امکان جستجو برای اطلاعات پزشکی به منظور یاری نمودن در ارزیابی است، KMS پرستاری با اطلاعات ساختاریافته تفصیلی و سوابق بهداشت و درمان شخصی شده باید فراهم شود.




نتیجه‌گیری


این پژوهش راهنمایی برای طراحان KMS فراهم می‌کند تا تسهیلات IT و کارکردهای فنی KM مورد نیاز را برای پشتیبانی فعالیت‌های پرستاری را اقتباس کنند. هم‌چنین به مدیران بهداشت و درمان امکان ارزیابی تسهیلات IT و فرصت ایجاد شده برای مهندسی مجدد فرآیندها و فعالیت‌های مرتبط بر پایه تسهیلات IT را می‌دهد.
این پژوهش سعی بر این داشت تا چارچوبی مفهومی را برای شناسایی عوامل حیاتی موثر بر ایجاد KMS ایجاد کند. چارچوب ارائه شده کامل نیست و یک چارچوب مفهومی برای اجراست. برای اثربخشی بیشتر، تحقیقات بیشتری مورد نیاز است تا چارچوب مطرح شده را بهبود دهند. مسئله دیگر ممکن است یکپارچه‌سازی با سایر سیستم‌های اطلاعات در محیط بهداشت و درمان به منظور افزایش قابلیت سیستم می‌باشد.




 


درباره ما | ارتباط با ما | اخبار | محصولات | کارفرمایان | کتابخانه | مجله مطالعات مدیریت دانش | پرسشهای متداول | سایتهای مرتبط | تصاوير | همکاری با ما | نقشه سايت