پشتیبانی
رزومه مشاوران توسعه آينده
مدیریت دانش چیست؟
درباره ما | ارتباط با ما | همكاري با ما
اخبارمحصولاتكارفرمايانكتابخانهپرسشهاي متداولسايتهاي مرتبطتصاوير

مجله الكترونيكي مطالعات مديريت دانش

چارچوبی برای پیاده سازی مدیریت دانش در صنایع معدنی کبک (Quebec)






چارچوبی برای پیاده‌سازی مدیریت دانش در صنایع معدنی کبک (Quebec)




سارا کرمی
کارشناس ارشد مدیریت داش





چکیده: تغییرات دموگرافیک در دهه‌های اخیر در کشورهای صنعتی و تغییرات در دنیای کاری چالش‌های عمده‌ای را با توجه به درخواست مدیریت سن و مدیریت دانش به‌وجود آورده است. برای درک بهتر این موارد و اثرات‌شان بر امنیت و سلامت شغلی، موسسه Robert-Sauvé en santé et en sécurité du travail (IRSST)  برنامه‌ای تحقیقاتی را توسعه داده که بر مدیریت دانش در صنایع مختلف تمرکز می‌کند. در این زمینه، یک تیم تحقیقاتی از (IRSST)  از سهامداران معدنی کبک خواسته شد تا وضعیت بخش معدن را با توجه به در نظر گرفتن حالتی یکپارچه از کارگران جدید را مستند کنند، علی الخصوص شرایطی که انتقال دانش بین کارگران جدید و با تجربه را توسعه می بخشد. برای پشتیبانی از کار تیم تحقیقاتی و ارتقای تخصیص دانش رویداد محور توسط ذینفعان و کاربران نهایی، یک مشاور انتقال دانش (KTA) به تیم تحقیقاتی ملحق شد. این رویکرد در چارچوبی از چرخه ترجمه دانش و تحقیق توسعه یافته، توسط IRSST یکپارچه شد. این چارچوب طی یک فرایند بسیار دقیق توسط محقیقین انتقال دانش و مشاوران انتقال دانش بر اساس یک بررسی ادبیات علمی گسترده توسعه یافت. این مقاله چرخه ترجمه دانش و تحقیقات توسعه یافته توسط IRSST و شرایط پیاده‌سازی شده این پروژه تحقیقاتی را برای ارتقای مشارکت سهامداران در فعالیت‌های انتقال دانش ارائه می‌دهد.


کلمات کلیدی: انتقال تجربه و تخصص، تبادل دانش، استفاده از دانش، چارچوبی از روش‌ها، ذینفعان




مقدمه

انتقال دانش یک راهکار توسعه یافته در جامعه تحقیقاتی است (Graham, 2006). در واقع، در حالی‌که دانش ناشی از تحقیقات به عنوان عملکرد سازمانی بهبود دهنده (De long, 2000) و خط مشی‌های عمومی شناخته شده است، مطالعات صورت گرفته توسط Landry و همکارانش (2004) نشان داده است که سازمان‌ها ادبیات علمی را به عنوان یک منبع اصلی از اطلاعات نمی‌دانند و در نتیجه به نظر می‌رسد که تلاش‌های بیشتری در این زمینه نیاز است. مروری بر ادببیات علمی گویای این است که شرایط کنونی برای انتقال موثر دانش ضروری است: تماس‌های شخصی باید بین محققین، سهامداران و کاربران نهایی برقرار شود، سهامداران باید به طور پیوسته در جریان فرایندهای تحقیق و توسعه باشند، نتایج تحقیقات باید در زمان مناسب در دسترس سهامداران قرار گیرد تا اطمینان یابند که می‌توانند از آنها استفاده کنند، نتایج همچنین باید شفاف و کاربردی باشد تا منجر به تسهیل امور در فضای کاری گردد، و سهامداران و کاربران نهایی نیز باید مشارکت لازم با محققین را داشته باشند نتایج حاصل از تحقیقات را پیاده‌سازی کنند. انتقال دانش در زمینه سلامت شغلی و ایمنی با برخی چالش‌ها مواجه است.
این مقاله چرخه توسعه یافته انتقال دانش و تجربه را توسط موسسه IRSST و شرایط پیاده‌سازی شده را جهت ارتقای مشارکت سهامداران درفعالیت‌های سازمان یافته انتقال دانش به عنوان بخشی از این پروژه تحقیقاتی در زمینه مدیریت دانش در بخش معدن کبک ارائه می کند.




رویکرد انتقال دانش و تجربه IRSST

انتقال دانش فرایندی است که IRSST به عنوان یک سازمان اعطا کننده و تحقیقاتی از آن استفاده می‌کند تا تناسب تحقیقات در فضای کاری را ارتقا دهد. اگرچه هیچ اجماع نظری در تعریف انتقال دانش وجود ندارد، IRSST تعریف جامعی را بیان می کند که شامل مفاهیم به‌اشتراک‌گذاری و تبادل دانش می‌باشد.


در سال 2006، در پی یک تغییر سازمانی استراتژیک، IRSST  دپارتمانی مخصوص حمایت از محققین در راستای فعالیت‌های انتقال دانش ایجاد کرد. مشاوران انتقال دانش (KTA) به تمامی برنامه‌های تحقیقاتی اختصاص داده شد تا به پیاده‌سازی استراتژی‌های انتقال دانش کمک کرده و همکاری سهامداران را در فعالیت‌های تحقیقاتی ارتقا دهند. با درنظر گرفتن فعالیت‌های انتقال دانش به عنوان یک الزام برای اهدای جوایز تحقیقاتی و فراهم کردن منابع تخصصی برای راهنمایی محققین، IRSST به طور کاملاً شفافی، تعهدش به در دسترس قرار دادن نتایج حاصل از تحقیقات برای کاربران نهایی را بازگو می‌نماید. در نتیجه این موسسه توسعه رویکردی پایدار را برعهده گرفت که با شناسایی گستره وسیعی از امور، پیشنهاد راه‌حل‌ها و یکپارچه‌سازی این راهکارها در یک چارچوب کاربردی، محققین را در این زمینه مورد حمایت قرار می‌دهد.
چارچوب کاربردی از طریق یک فرایند بسیار دقیق توسط محققین انتقال دانش توسعه یافت. این فرایند بر اساس یک مرور ادبیات علمی گسترده و یک آنالیز ساختاریافته از فعالیت‌های انتقال دانش بود که در IRSST ظرف 15 سال انجام شد. این چاچوب، شامل چندین فاز از تغییر دانش مورد نیاز برای ارتقای تناسب این دانش: تولید، دگرگونی، انتشار، پذیرش، سازگاری و استفاده بود.
چرخه انتقال دانش و تجربه IRSST شامل هشت مرحله است که می تواند در چهار فاز عمده گروه‌بندی شود. اهداف هر فاز و فعالیت‌های اجرا شده برای رسیدن به این اهداف در مطالعه موردی ما در بخش معدن در بخش‌های بعدی شرح داده خواهد شد.


در پویایی این چرخه، هر مرحله به طور تعاملی با همکاری شرکا انجام می‌شود. متعاقباً، هنگامی که نیازها بیان شده و یک پروژه تحقیقاتی قبل از واگذاری کمک مالی شکل گرفته باشد، محققین و شرکای تجاری با یکدیگر تعامل می‌کنند تا اطمینان یابند پروژه در راستای تحقق نیازها بوده و مطابق با واقعیت‌های کاربران بالقوه می‌باشد. این فرایند مستحکم‌سازی در واقعیت درست از شروع یک پروژه بوده و همچنین امکان ایجاد محتوایی مناسب توسط کاربران نهایی مختلف که به تخصیص و استفاده از نتایج تحقیقاتی بیانجامد را میسر می‌سازد. فرایند مستحکم‌سازی اهمیت یکپارچگی یک استراتژی انتقال دانش درست را از ابتدای یک پروژه تحقیقاتی  منعکس می‌کند.
چرخه انتقال دانش و تجربه IRSST پیرامون توسعه و نگهداری شبکه‌هایی که تمامی بازیکنان (محققین، انجمن‌های کارگری و کارفرمایی و انجمن‌های بازدارنده) ساختاریافته است. پویایی این رویکرد با توجه به اصل همکاری مدیریت واحد، فعالیت‌های سلامت و ایمنی شغلی را در کبک مشخص می‌کند. تشخیص اینکه انتقال دانش نمی‌تواند به انتشار ساده نتایج پس از یک پروژه تحقیقاتی محدود شود نیز به طور کامل بررسی شده، و ضروری است که سهامداران به طور پیوسته در تمامی فازهای پروژه مشارکت داشته باشند. برای IRSST ، زمانی که فضای کاری نتایجی را به خود اختصاص دهد، تحقیقات بسیار مرتبط‌تر خواهد شد.



knowledge transfer cycle.png


شکل 1- چرخه انتقال دانش و تجربه IRSST


همکاری فعال مشاور انتقال دانش در تمامی فعالیت‌های تیمی تحقیقاتی ضروری است. نقش مشاور انتقال دانش باید منطبق با طرح تحقیق باشد تا مشارکتش در هر پروژه تحقیقاتی را به بیشترین حد ممکن برساند. علاوه بر مشارکت در استراتژی‌های انتقال دانش در همکاری با تیم تحقیقاتی، مشاور انتقال دانش رابط بین ذینفعان نیز هست، تا عمدتاً یک کمیته پیگیری تشکیل داده  فعالیت‌های کمیته را تسهیل و توسعه بخشد. نقش کمیته فراهم کردن زمینه‌های تخصصی برای محققانی است که در طول تعریف، توسعه و تحقق پروژه تحقیقاتی مشارکت می‌کنند. ما پیاده‌سازی این چارچوب کاربردی را در یک پروژه تحقیقاتی در زمینه مدیریت دانش انجام شده در بخش معدن شرح خواهیم داد.




انتقال دانش تولید شده توسط یک پروژه تحقیقاتی در باره مدیریت دانش: مطالعه موردی صنعت معدن


مطالعات متعددی، انتقال دانش بین نسلی در فضای کاری را از دیدگاه عملکرد سازمانی بررسی کرده‌اند، اما انتقال دانش در ممانعت از جراحت کارکنان را بررسی نکرده‌اند. در واقع، ریسک بیشتر آسیب‌های اشتغال در میان گروه‌های کاری جوان‌‌تر بیان شده است. مطالعات متعددی از حرفه‌های مختلف در بخش فعالیت‌های اقتصادی گوناگون نشان داده که پرسنل مسن‌تر و با تجربه‌تر استراتژی‌های کاری بسیاری را توسعه داده‌اند که به آنها اجازه می‌دهد با بسیاری از محدودیت‌های مواجه شده در کار تعامل کرده  و در نتیجه در مقابل ریسک‌ها از آنها محافظت کند. بنابراین، انتقال این "دانش محتاطانه"  (دانش رفتارهای کاری مربوط به ایمنی) نیز به موضوعی مهم برای شرکت‌ها، خصوصاً آنهایی که در بخش‌های پرریسک کار می‌کنند، تبدیل شده است.


در این زمینه، IRSST یک برنامه تحقیقاتی بر روی انتشار دانش محتاطانه و مربوط به شغل در فضای کاری توسعه داده است. فراتر از همه این‌ها، پروژه‌ها در برنامه به دنبال شناسایی شرایطی هستند که ممکن است انتقال دانش را بین کارکنان با سنین و تجارب مختلف را حمایت کند. هدف از این کار اطمینان یافتن از ایمنی، ادغام مصالح کارگران جدید و همچنین حفظ کارگران مسن است. یکی از پروژه های تحقیقاتی در این برنامه این است که در بخش معدن انجام شده است. صنعت معدن کبک در حال تجربه یک نیاز رو به رشد برای نیروی انسانی است. به علاوه، حدود 30% از نیروی کارش در طی 5 سال آینده بازنشسته خواهند شد. بنابراین امور مربوط به استخدام و یکپارچه‌سازی نیروی کار جدید از نگرانی‌های عمده برای شرکت‌های معدنی است که با مشکلات کنونی مربوط به عدم حضور کارگر به علت بیماری و یا صدماتی که تا حدی به حوادث کاری مربوط می‌شوند مواجه‌اند. برای دست به گریبان شدن با این چالش‌ها، یک آژانس پیشگیری از ایمنی و سلامتی شغلی در بخش معدن به تیمی از محققین IRSST مراجعه کرده و از آنها خواسته تا شرایطی که یکپارچگی ایمنی و ادغام مصالح کارگران جدید را تقویت کند را مستند نمایند، خصوصاً شرایطی که به انتقال دانش بین کارگران جدید و با سابقه منجر شود.




اطمینان از انتقال دانش مبتنی بر رویداد در مدیریت دانش: با استفاده از یک چارچوب کاربردی


به منظور حداکثرسازی انتقال دانش نشأت گرفته از این پروژه تحقیقاتی، تیم تحقیقات به دنبال کمک یک مشاور انتقال دانش هستند. مشاور انتقال دانش در حمایت از کار تیم، خصوصا قبل از شروع فاز تحقیق واقعی ضروری است، که کمکش از طریق پیاده‌سازی شرایطی باشد که انتقال دانش مؤثر را تضمین نماید.




فاز مستحکم سازی

هدف این اولین فاز فراهم کردن اطلاعات کاربردی برای محققین، افزایش دانش آنها نسبت به نگرانی‌های محیط کار و اطمینان از تطابق بین هدف تحقیق و نیازهای بیان شده است. به منظور برقراری ارتباط تعاملی بین محققین و هدف ذینفعان درست از ابتدای کار، مشاور انتقال دانش اول ساختن یک رابطه مشارکتی را برعهده می‌گیرد. فاز ساخت مشارکتی دو سال به طول انجامید. یک مطالعه اکتشافی توسط تیم تحقیقات انجام شد که با اشاره به آیتم‌های ریز و جزئی در محتوا، کمک می کند که یک مطالعه مدیریت دانشی در بخش معدن صورت گیرد. به طور هم زمان بامطالعة اکتشافی، کار مشاور انتقال دانش با استفاده از استراتژی های متعددی به طور مشخص به پروژه تحقیقاتی نیازهای ذینفعان گره خورده است. یک مصاحبه عمقی و کامل باتمام افراد درخواست شده از تیم تحقیقات صورت گرفت تا ذینفعان اصلی در بخش معدن را شناسایی کند. این افراد یک قهرمان دانشی در بخش معدن شدند. سپس مشاور انتقال دانش نقشه ای برای شناسایی سازمان‌ها و افراد درگیر در آن‌ها آماده کردند، این ابزار لینک‌های ارتباطی بین ذینفعان مختلف را برقرار ساخت. از ابزارهای کمکی در این زمینه می توان به مواردی همچون، تعهد شناسایی شده سازمان‌ی و مواردی برای استخدام کارکنان جدید، ابزارها و مکانیزم های آموزشی جدیدی که آنها معمولا استفاده می‌کنند، جلساتی که نمایندگان‌شان برگزار می‌کنند اعضای تیم تحقیقاتی و مشاوری که فرایند انتقال دانش را مستندسازی می‌کند نام برد. نظرات ذینفعان در حین جلسات به محققین اطلاع داده شده، و سازمان های شرکت کننده از طریق پیگیری نامه‌های حمایتی تأیید می شوند.
انجام این کار قبل از فاز تحقیقات به راه اندازی یک کمیته پیگیری تشکیل شده از تمامی ذینفعان بخش مربوط به این نوع تحقیق می‌انجامد. علاوه بر نمایندگان OHS ، این کمیته شامل نمایندگانی از دو طرف معامله اصلی، انجمن کارفرمایان، یک نماینده ماهر و استخدام دولت، و یک سازمان منابع انسانی از صنعت معدن است.




فاز تحقیق

مطابق با چارچوب کاربردی شبکه محور، دانش جدید تولید شده باید موضوع تبادلات در سراسر پروژه تحقیقاتی باشد. برای تقویت و حفظ این پویایی، کمیته‌های پیگیری دوبار در سال جلسه برگزار می‌کنند. توسعه تماس‌های فردی و منظم نیز بین ذینفعان و مشاور انتقال دانش، تبادلات ادامه‌دار در میان تمامی بازیکنان، هم اجتماعی و هم علمی را ممکن می‌سازد. با توجه به پویایی روابط ایجاد شده، اعضای تیم تحقیق به موقعیت‌های متعددی دعوت می‌شوند تا به عنوان ناظر در کمیته‌های در نظر گرفته شده انحصاری برای ذینفعان یا کاربران نهایی، شرکت کنند. این تبادلات رسمی و غیر رسمی با فراهم کردن اطلاعاتی برای محققین، پیرامون روش‌های کنونی مدیریت دانش در شرکت‌ها و توانمندسازی آنها در راستای مستندسازی، باید در شرایطی پیاده سازی شود تا استفاده از نتایج تحقیق را تسهیل نموده و کار تحقیق را پیش می برد.
فراتر از این، محتوای تحقیق نیز تبادلات در خود بخش معدن را ارتقا می‌دهد. حضور تیم تحقیقات در 5 سایت معدنی، تبادلات مستقیم دانش با مدیران و کارکنان در سایت‌های معدنی مشارمت کننده را افزایش می‌دهد.




فاز انتقال دانش


فرایند انتقال دانش اغلب به تنهایی وابسته به فاز انتقال دانش است. در صورتی که پروژه تحقیقاتی ما همچنان در حال پیشرفت است، ما همکاری نزدیکی با ذینفعان داریم تا به طور استراتژیک برای فاز انتقال دانش آماده شوند و فعالیت‌های انتقال دانش را بهینه کنند. ما در حال حاضر، محتوای ذینفعان و چالش‌های بالقوه برای نتایج تخصیص را آنالیز کرده و استراتژی‌هایی را برای انتشار نتایج‌مان توسعه می‌دهیم. یک استراتژی ارتباطی قبلا توسعه یافته  است تا آگاهی را در میان تمامی بازیکنان، همراه با اهمیت در فراهم سازی شرایط مساعد برای یکپارچگی کارگران جدید را بالا ببرد. در این استراتژی دانش ها و اطلاعاتی از سازمان‌های مختلف و کنفرانس‌هایی با محوریت اولویت بندی مکانیزم های انتشار اطلاعات به کار رفته اند. تبادلات با ذینفعان نشان داد که آن‌ها برنامه‌های آموزشی مدیریت دانش و استراتژی‌های خودشان را توسعه داده‌اند. به جای توسعه ابزارهای جدید، ما تصمیم گرفتیم دانش تولید شده توسط تحقیق‌مان را در برنامه‌ها آموزشی که در حال حاضر توسط ذینفعان توسعه یافته، گسترش دهیم.




ارزیابی اثرات


اثرات و پیامدهای نتایج تحقیقاتی در فضای کار باید آنالیز شود تا قضاوتی آگاهانه درباره فوایدش ارائه دهد. در حالی که این فاز معمولاً پس از اینکه پروژه تحقیقاتی تکمیل شد انجام می‌شود، در مطالعه موردی ما، تعدادی از شاخص‌های میانی نشان می‌دهند که شرایط مورد نیاز برای تقویت نتایج تخصیص در حال حاضر واقع شده است.




بحث


چالش های بسیاری در راه دانش تولید شده از تحقیقات، در شرایط درخواست تجمیع یکپارچه کارکنان جدید در بخش معدن وجود دارد که در فضای کار بکار رفته و اثربخشی انتقال دانش را نشان می دهد. برای غلبه بر آنها، یک مشاور انتقال دانش به تیم تحقیق افزوده شد، مجددا به خاطر داشته باشید که انتقال دانش نباید به انتشار دانش صرفا بعد از تکمیل پروژه تحقیقاتی محدود شود. اما از این گذشته، باید شامل یک فرایند چند فازی با هدف همکاری پیوسته با ذینفعان مربوطه باشد. مطابق با ادبیات تحقیق درباره انتقال دانش، جذب و کاربرد دانش، استفاده از چارچوب کاربردی مانند آنچه که IRSST توسعه داده اثبات نموده که یک استراتژی بهره‌ور و مفید در مطالعه موردی ماست. کاربرد این استراتژی توسط مشاور انتقال دانش شناسایی و پیاده‌سازی شده، در مشارکت با محققین کمک کرده، و شرایطی ایجاد می کند که انتقال دانش قبل از پروژه تحقیقاتی واقع را حتی در ابتدای امر تسهیل می‌نماید.


محققین بسیاری تلاش کرده‌اند تا حد امکان اهمیت مشارکت بین نمایندگان کاربر نهایی و محققین را در فرایند تحقیق نشان دهند. به منظور شناسایی سازمان ها و افراد در بخش فعالیت، برخی امور قبل از پروژه توسط مشاور انتقال دانش انجام می شود. این امور نه تنها سازمان‌ها را شناسایی می کند، بلکه اطلاعاتی درباره روابط بین این سازمان‌ها و مواردی که با آن مواجه می‌شوند را نیز فراهم می‌کند. با تطبیق یک رویکرد کل نگر، در مساله تحقیق، ما قادر خواهیم بود تا محتوای سازمانی را درک کرده و درهم بافتگی رابط اجتماعی و سیاسی را تجزیه کنیم، بنابراین اهمیت در نظر گرفتن و بررسی سیستم ساختاری کل سازمان را امری مهم تلقی می کنیم. برای تضمین موفقیت انتقال دانش در این پروژه تحقیقاتی، ما مطمئن شدیم که چندین ذینفع حاضر خواهند بود، بنابراین علائق، دیدگاه‌ها و تجارب مختلف محیط کاری به درستی بیان خواهد شد. شناسایی ذینفعان مربوطه در عوض اشاره به جزئیات افراد کلیدی برای تقویت جذب نتایج و مطابق با آن، تخصیص آنها در سازمان‌ها را ممکن می سازد.




نتیجه‌گیری


با درک این موضوع که انتقال دانش نمی‌تواند به انتشار ساده نتایج پس از یک پروژه تحقیقاتی خاتمه یافته محدود شود، ضروری است که ذینفعان به طور پیوسته در تمامی فازهای پروژه درگیر باشند. برای IRSS، زمانی که فضاهای کاری به نتایج اختصاص داده می‌شوند، تحقیقات ارتباط بیشتری با کار عملیاتی پیدا می‌کنند. در این مطالعه موردی، مشخص شد که شرایط متعددی برای اطمینان یافتن از تناسب نتایج لازم است: چارچوبی کاربردی برای مدیریت دانش که راه گریزی را در مورد استفاده‌اش ارائه دهد، حضور مشاور انتقال دانش در تیم تحقیقات، و امور پیش از پروژه برای اطمینان از اینکه پروژه نیازهای واقعی محیط کار را لحاظ کرده و به تمامی قوانین و تمهیدات ایمنی شغلی متعهد بوده است. سرانجام، همکاری بی دریغ "قهرمان دانشی" در بخش تعاملات بین تیم تحقیقات و ایمنی شغلی را، با برقراری یک ارتباط تسهیل می‌نماید.


 


درباره ما | ارتباط با ما | اخبار | محصولات | کارفرمایان | کتابخانه | مجله مطالعات مدیریت دانش | پرسشهای متداول | سایتهای مرتبط | تصاوير | همکاری با ما | نقشه سايت