پشتیبانی
رزومه مشاوران توسعه آينده
مدیریت دانش چیست؟
درباره ما | ارتباط با ما | همكاري با ما
اخبارمحصولاتكارفرمايانكتابخانهپرسشهاي متداولسايتهاي مرتبطتصاوير

مجله الكترونيكي مطالعات مديريت دانش

شبکه دانش صنعت پتروشیمی، اولین طرح بازار دانش ایران




شبکه دانش صنعت پتروشیمی، اولین طرح بازار دانش ایران





مهسا رشیدی / کارشناس ارشد مدریت دانش
مشاوران توسعه آینده






 



بزرگترین تحول مدیریتی در تاریخ کشور از تصدی‌گری تا تسهیل‌گری

شرکت ملی صنایع پتروشیمی از بزرگترین و قدیمی‌ترین شرکت‌های مادرتخصصی ایرانی (هلدینگ) محسوب می‌شود. اگر چه این شرکت در سال‌های اخیر و پس از اجرای اصل 44 قانون اساسی حاکمیت بخش عمده‌ای از زیرمجموعه‌های خود را به بخش خصوصی و عمومی منتقل نموده، اما همچنان جایگاه سیاستگذاری و حمایتگر از این صنعت را حفظ کرده است.
شرکت ملی صنایع پتروشیمی در سال 1343 هجری شمسی، فعالیت خود را با واحد کوچک تولیدی کود شیمیایی شیراز آغاز نموده و در طول سالیان اخیر نه تنها با افزایش حجم و گوناگونی محصولات بلکه با پیشرفت در زمینه‌های تحقیقاتی و تکنولوژی به‌سوی خودکفایی گام نهاده است.



در اين راستا شركت ملي صنايع پتروشيمي در سالهاي اخير تمامي تلاش و همت خود را به كار بسته تا با دستيابي به موقعيت برتر و حداكثر استفاده از مزيت‌هاي نسبي كشور حضوري موثرتر در منطقه و جهان به‌دست آورد. نماد چنين حضوري، تغييرات شاخص‌ها و متغيرهاي اقتصادي بنگاه چون توليد، صادرات سرمايه‌گذاري، ارزش افزوده و سهم در توليد ملي، مشاركت‌هاي منطقه اي و گستردگي بازارهاي هدف صادراتي در سه برنامه پنج ساله كشور به‌خصوص در برنامه سوم است، كه مهمترين پيش نيازهاي برنامه هاي آتي توسعه پتروشيمي را فراهم مي آورند.
همچنین انتظار مي رود شركت ملي صنايع پتروشيمي با هدف پيوستن به جوامع پيشرفته جهاني، بتواند با تحقق اهداف پيش برنده خود نقش مورد انتظار را به عنوان لكوموتيو اقتصاد در توسعه صنعتي و اقتصادي كشور ايفا نمايد.
 شرکت ملی صنایع پتروشیمی در سال‌های آغازین دهه 80، براساس سیاست‌های ابلاغی برای اجرا اصل 44 قانون اساسی، شرکت‌های تولیدی زیرمجموعه خود را با روش‌های گوناگون به بخش خصوصی و عمومی در کشور و عمدتاً در ساختاری تحت عنوان هلدینگ خلیج فارس واگذار کرد.



از این زمان نقش شرکت ملی صنایع پتروشیمی از بزرگترین متصدی صنعت پتروشیمی به سیاستگذار، تسهیل‌گر و توسعه‌دهنده پتروشیمی جمهوری اسلامی ایران تغییر یافت و با بيش از 40 سال سابقه درخشان در توليد انواع محصولات پتروشيميايی، همسو با سیاست‌های کلان دولت جمهوری اسلامی ایران برای تبدیل شدن به کشوری توسعه یافته با جایگاه اول اقتصادی، علمی و فناوری در منطقه و به منظور ایفای نقش اساسی درصادرات غیرنفتی با سرلوحه قراردادن ارزش‌های بنیادین کرامت انسانی، متعهد به حفظ سرمایه های ملی، صيانت از محيط زيست و بهبود مستمر در همه زمینه های کاری بوده و با تکیه بر دانش، کوشش و تجربه کارکنان، مصمم به دستیابی به هدف بنیادی "توسعه برای زندگی بهتر" و تحقق ارزشهای بنیادی "تلاش، آفرينش، بالندگی" می باشد.
در راستای این چشم‌انداز شرکت ملی صنایع پتروشیمی می‌بایست زمینه‌سازی لازم برای انتقال، دستیبابی، انتشار و کاربری دانش پتروشیمی ایران را نیز به وظایف خود اضافه نماید.

 


npc 1404.png

 





مدیریت دانش ضرورتی مهم‌تر از هر زمان دیگر برای صنعت پتروشیمی


با اتخاذ چنین رویکردی در حقیقت شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران در زمانی کوتاه از یک شرکت اجرایی به یک حامی دانشی تبدیل می‌شد. اما در این میان ابزار متناسبی برای این تغییر نقش وجود نداشت.
مدیریت دانش در چنین شرکتی بر اساس ضرورت‌های ذیل مورد نیاز خواهد بود:



* وجود گنجینه‌های دانشی بسیار ارزشمند از دوران تصدی بالاترین نقش اجرایی در صنعت پتروشیمی که امروزه به دلیل ماهیت شرکت، کاربری در این شرکت ندارد، اما برای صنعت پتروشیمی و شرکت‌های تازه استقلال یافته ارزش کاربری بالایی دارد. وجود تعداد زیادی از خبرگان صنعت پتروشیمی در شرکت که اکنون فقط از بخشی از دانش ایشان می‌توان استفاده کرد، در صورتیکه همین افراد می‌توانند ارائه‌دهنده راه‌حل‌های جدی در زمینه تولید و اجرا در صنعت پتروشیمی باشند.



* تولید حوزه‌های جدید دانشی در زمینه سیاستگذاری و حمایت و توسعه صنعت پتروشیمی در این شرکت که با تولد تجربه‌های نوین از خصوصی‌سازی، همکاری، تشریک مساعی، تبادلات مواد تولیدی و کاتالیست‌ها و ... همراه است. این حوزه‌های جدید مستلزم مدیریت دانش برای پایدارسازی این توسعه است.



* خصوصی‌سازی اگرچه می‌تواند باعث توسعه توان برای سرمایه‌گذاری و بهبود مدیریت شود، اما اگر جزیره‌ای شدن بخش‌های خصوصی به ایجاد جزایر دانشی که امکان تبادل حداقل دانش را هم نداشته باشند، منجر شود، شاهد نقایص جدی بهره‌وری در زمان تمرکز مدیریت خواهیم بود. در این حالت شرکت ملی صنای پتروشیمی اگرچه نقص تصدی‌گری بسیار ضعیف‌تری نسبت به گذشته خواهد داشت، اما باید نقش تسهیل‌گری دانشی و شبکه‌سازی دانشی خیلی قوی تری نسبت به گذشته ایفا کند.

 


ضرورت پیاده سازی مدیریت دانش در NPC.png





رویکرد Orchestration برای مدیریت دانش یک سازمان بزرگ


لازم به ذکر است، این ضرورت در بسیاری از شرکت‌های بین‌المللی دارای شعب بزرگ عملیاتی نیز در سطح جهانی اتفاق افتاده است. شرکت‌های بزرگی همچون BP، Shell، McDonald که دارای سازمان‌های مرکزی و متمرکز اما شعب بسیار بزرگ، پرجمعیت و با قابلیت‌ها و حاکمیت‌های بومی در سراسر جهان می‌باشند، باید بتوانند علاوه بر مدیریت دانش اداره چنین سازمان‌های توزیع شده‌ای، امکان تبادل دانشی حداکثر بین جزایر عملکردی خود را به وجود آورند.

 

در حدود اواخر دهه 90 هزاره گذشته و اوایل دهه اول قرن جدید، رویکرد چنین شرکت‌هایی به دو دسته اصلی projection و integration تقسیم می‌شده است. به طور خلاصه در رویکرد projection شعب مرکزی با تشکیل تیم‌های کاری در مورد مسائل شعب به توسعه راه‌حل‌ها و ابلاغ‌ آنها در سطح شعب می‌پرداختند. همچنین در رویکرد integration این شعب بودند که راه‌حل‌ها را به ساختار مرکزی ارائه و بدین ترتیب راه‌حل‌های کلی تدوین می‌شد. 1 اما رویکرد نوین در این سازمان‌های بزرگ Orchestration می‌باشد که در آن هر جزیره دانشی به عنوان یک واحد مجزای تولید و توزیع دانش اما متصل به سایر نقاط شرکت که البته تحت یک مدیریت رهبری‌کننده و تسهیل‌کننده ارتباط‌ها ایفای نقش می‌کند، شناخته می‌شود.



شرکت ملی صنایع پتروشیمی در دوره کنونی می‌تواند رویکرد Orchestration را برای خود بپذیرد. رویکردی که حاکمیت شرکت‌های همراه را محترم شمرده و بین آنها ارتباطی منظم براساس نیازها و توانمندی‌های هر بخش از یک ارکستر بزرگ را به وجود می‌آورد.
شرکت ملی صنایع پتروشیمی برای اجرایی کردن این امر، دو طرح پیاپی را برنامه‌ریزی نمود:



1. اجرای طرح جامع مدیریت دانش در ستاد شرکت ملی صنایع پتروشیمی
2. اجرای شبکه دانش بین چهار شرکت صنعت پتروشیمی


افق روشن مدیریت دانش در NPC.png





اجرای طرح جامع مدیریت دانش در سطح ستاد شرکت ملی صنایع پتروشیمی

ستاد شرکت ملی صنایع پتروشیمی با داشتن قریب به 450 نفر نیروی انسانی و ضرورت‌های عنوان شده در بخش‌های قبل بایستی یک مدیریت دانش با رویکرد درون‌سازمانی داشته باشد. چرخه دانش اعم از کسب، توسعه، تبادل، استفاده و ارزیابی باید با سرعت مطلوب در میان پرسنل و فرآیندهای این سازمان اتفاق بیافتد. به همین جهت طرح جامع مدیریت دانش براساس مدل سه بخشی KMMP از بهمن ماه سال 1393در این شرکت در حال پیاده‌سازی است. براساس این طرح پس از طی مرحله شناخت و تدوین درخت‌دانشی شرکت، فعالیت‌های فرهنگ‌سازی، ساختارسازی و پیاده‌سازی نرم‌افزار جامع مدیریت دانش اجرا می‌شود.

 



اجرای شبکه دانش صنعت پتروشیمی به صورت پایلوت

از آنجا که تعدادی از شرکت‌های بزرگ پتروشیمی کشور از سال‌ها پیش اجرای طرح مدیریت دانش را در کارنامه خود داشته‌اند و هم‌اکنون دارای اندوخته‌ها و روابط دانشی درون‌سازمانی قابل توجهی هستند، براساس ضرورت‌های عنوان شده در قبل، می‌توانند به عنوان پایه‌ای برای شکل‌دهی یک شبکه‌دانشی در صنعت پتروشیمی محسوب شوند. این شبکه دانشی براساس پیوند سیستم‌های دانشی این شرکت‌ها تحت پروتکل‌های ارتباطی مورد توافق بین آنها بنیان نهاده می‌شود.



در این شبکه دانشی عملاً دسترسی تحت پروتکل های ارتباطی در سراسر شبکه برای کاربران به دانش‌ها، خبرگان، فروم‌ها و انجمن‌های خبرگی و مستندات دانشی وجود دارد. همچنین بازارهای دانشی به معنای شناسایی و سنجش اعتبارهای دانشی رد و بدل شده بین شرکت‌ها قابل شکل‌گیری خواهد بود.
با داشتن چنین شبکه‌ای، شرکتهای مختلف و فعال در صنعت پتروشیمی با حفظ حاکمیت خود می‌توانند از یک بازار دانشی بزرگ استفاده کنند. همچنین شرکت ملی صنایع پتروشیمی به عنوان بسترساز این شبکه، نقش تسهیل‌گری دانشی خود را با ایجاد پروتکل‌ها و نظارت بر اجرای آن و نیز زمینه‌سازی اتصال شرکت‌ها و نهادهای مرتبط با صنعت پتروشیمی به بهترین نحو اجرا می‌کند.





مشاوران توسعه آینده در مسیر ایجاد شبکه دانش صنعت پتروشیمی


مشاوران توسعه آینده به عنوان اولین و بزرگترین مجری طرح‌های مدیریت دانش که اجرای طرح‌های خود را در سال 1384 با صنعت پتروشیمی آغاز کرد، هم‌اکنون به عنوان مجری این دو طرح با همکاری جهاد دانشگاهی ایفای نقش می‌کند.

 



 

1) برای مطالعه بیشتر این رویکردها مراجعه شود به کتاب Value Creation Through Organizational Learning By Klaus North,



 

درباره ما | ارتباط با ما | اخبار | محصولات | کارفرمایان | کتابخانه | مجله مطالعات مدیریت دانش | پرسشهای متداول | سایتهای مرتبط | تصاوير | همکاری با ما | نقشه سايت