پشتیبانی
رزومه مشاوران توسعه آينده
مدیریت دانش چیست؟
درباره ما | ارتباط با ما | همكاري با ما
اخبارمحصولاتكارفرمايانكتابخانهپرسشهاي متداولسايتهاي مرتبطتصاوير

مجله الكترونيكي مطالعات مديريت دانش

استراتژی تبدیل سریع آرامکو به سازمانی دانش‌بنیان




استراتژی تبدیل سریع آرامکو به سازمانی دانش‌بنیان با بهره‌گیری از سرمایة فکری و مدیریت دانش



ارژنگ یزدی / کارشناس مدیریت دانش
مشاوران توسعه آینده




مقدمه

مدیران فناوری و تحقیقات، برای کنار آمدن با دنیای به سرعت در حال تغییر اقتصاد، توجه خود را به دانش خروجی از به‌کارگیری فناوری‌های جدید معطوف داشته‌اند. این واقعیت در اقتصادهای نوظهور نیز صادق است و این کشورها نیز به منظور دست‌یابی به رشد سریع اقتصادی و حفظ آن، و همچنین فرآهم‌آوردن شغل‌های باکیفیت برای جمعیت رو به رشد خود، به بهره‌گیری از سرمایه‌های دانشی رو آورده‌اند. مدیرعامل شرکت آرامکو عربستان، هدف راهبردی شرکت را بدین‌صورت تبیین می‌کند: «تبدیل شدن به یک سازمان پیشرو در حوزة انرژی و مواد شیمیایی که رشد اقصادی پایدار عربستان را از طریق اقتصاد دانش بنیان، تسهیل می‌کند». یکی از ویژگی‌های اقتصاد دانش بنیان، سرمایه‌گذاری‌های عظیم در هر دو بخش منابع انسانی و فناوری‌های اطلاعاتی و ارتباطی است. مشخص شده است که اکثر سازمان‌ها، تنها از کسری از دانش خود استفاده می‌کنند. به منظور دست‌یابی به این هدف راهبردی عمده، طرح‌ها و اقدامات کوچک و بزرگ بسیاری باید به مورد اجرا گذارده شود. بنابراین، کاهش هزینه‌های زائد تحقیقات و ارتباطات، یکی از الزامات این طرح‌ها است. استراتژی‌های دیگری که برای هر برنامة مدیریت دانش می‌توان در نظر گرفت، به شرح ذیل است:


• شناسایی، جذب، ایجاد، توزیع، فعال‌سازی و پذیرش بینش‌ها و تجربیات، به‌روش‌ها و یا درس‌آموخته‌ها از تجارب، سیستم‌ها یا روش‌های مشابه.
• تشویق فرهنگ «انجام کار درست» به جای «انجام درست وظایف» و به‌کارگیری و استخراج ارزش از دارایی‌های فکری و دانشی که در نهادهای مختلف یک سازمان جریان دارد.
• حفظ و استفاده از اطلاعات و ادغام آن با دانش حاصل از تجربة کارکنان که شامل جستجو و یادگیری در محیط کار است.


دانش در ذهن افراد، فرآیندها و رویه‌های سازمانی نهفته است، بنابراین یک سیستم مدیریت دانش مؤثر، بر مدیریت دانش به عنوان یک دارایی استراتژیک تمرکز دارد. بسیاری از سازمان‌های بزرگ پیشرو که وقت خود را به تلاش‌های مدیریت دانش داخلی اختصاص داده‌اند و اغلب مدیریت دانش را به عنوان بخشی از استراتژی کسب‌وکار، فناوری اطلاعات یا مدیریت منابع انسانی خود دیده‌اند، بر این باورند که مدیریت دانش در نهایت هزینه‌ها را کاهش می‌دهد و از طریق ترویج به‌روش‌ها، کیفیت کالا و خدمات را بهبود می‌بخشد.




مدیریت دانش و ارتباط آن با سرمایه فکری

سرمایه فکری1 (IC) گروهی از دارایی‌های دانشی است که به یک سازمان نسبت داده می‌شود و به طور خاص به بهبود موقعیت رقابتی سازمان توسط ارزش افزوده کمک می‌کند. تعریف کامل‌تر این است که سرمایة فکری، دارایی‌های ناملموسی است که سازمان را در انجام فرآیندهای کسب‌وکار خود توانمند می‌سازد. برای شرکت آرامکو عربستان، سرمایه فکری متشکل از یک بستر کامل از دانش، رویه‌ها، درس‌آموخته‌ها و همة مخازن دانش دیگری است که در سازمان به چشم می‌خورد. همچنین شهرت، نام تجاری شناخته شده (مانند آرم شرکت و ...)، اعتماد و بسیاری از ویژگی‌های دیگری که در نهایت بر دانش استوار است نیز جزء سرمایه‌های فکری شرکت به شمار می‌آید. سرمایه فکری در یک سازمان، در حقیقت مجموع تمام آن چیزهایی است که سازمان را در لبة رقابت2  قرار می‌دهد. رشد سرمایة فکری به یادگیری بستگی دارد که در درون سازمان جریان دارد. به اشتراک‌گذاری و یادگیری، بدون تجربة انسانی، بسیار سریع منسوخ می‌شود. به منظور حداکثرسازی سود حاصل از سرمایة فکری، شناسایی، مدیریت و استفاده از آن مهم است؛ و این واقعیت کار مدیریت آن را بسیار چالش‌برانگیز کرده است. اندازه‌گیری و مدیریت دارایی‌های فکری، به حفظ کارایی، به حداکثر رساندن سود دهی و سرمایه‌گذاری روی فرصت‌های آینده برای رشد، کمک می کند. این مهم است که دارایی‌های نامشهود که برای کسب‌وکار ارزش بسیار دارند، شناسایی شده و دقیقاً به همان صورتی مدیریت شوند که دارایی‌های فیزیکی را مدیریت می‌کنیم. در غیر این صورت، ارزش خود را در طول زمان از دست می‌دهند و فرصت بهره‌گیری از آن‌ها را نخواهیم داشت.


سه ستون مدل سرمایة فکری در آرامکو عبارتند از: سرمایه انسانی، سرمایة ارتباطی3  و سرمایة ساختاری4 . این سه دسته‌بندی به صورت ساده در آرامکو شرح داده شده است. در پاسخ به نیازهای درحال تغییر منطقه، و به منظور شناختن ثروت عظیم و بکری که سرمایة فکری در اختیار دارد، مدل سرمایة فکری "سه-T" متشکل از فناوری، استعداد5  و تیم‌ها، تحت نظارت و با سرمایه‌گذاری آرامکو معرفی شد. مفهوم سه-T، نشان‌دهندة تناظر یک به یک با اجزای اصلی سرمایة فکری یعنی سرمایة ساختاری، انسانی و ارتباطی است. همان‌طور که اشاره شد، اجزای سرمایة فکری، مهم‌ترین محرک برای موفقیت شرکت در گذشته بوده و همچنین چشم‌انداز آینده را به گونه‌ای ترسیم می‌کند که آرامکو در تلاش برای حفظ موقعیت خود هم به عنوان شرکت صنعتی پتروشیمی و انرژی و هم به عنوان سازمان سودآور تجاری، انتظار موفقیت داشته باشد. آرامکو با به‌کارگیری مدل «سه-T»، به بسیاری از موفقیت‌های سرمایة فکری در پروژه‌های عظیم، استانداردهای مهندسی، اختراعات و نوآوری‌های کاربردی دسترسی پیدا کرده است. با وجود موفقیت‌های گذشته، آرامکو در حرکت رو به جلوی خود در نظر دارد راهی برای حفظ و ایجاد ارزش از منابع پایان‌ناپذیر سرمایة فکری پیدا کند. ابتکار سرمایه فکری آرامکو، فرصتی شگفت‌انگیز را در اختیار شرکت قرار می‌دهد تا استعداد و تجربة خود را در موضوعی که اساساً کل فرآیند کسب‌وکار را تحت تأثیر قرار خواهد داد، به کار گیرد. با توجه به این واقعیت که تعداد زیادی از کارکنان باتجربة آرامکو در آستانة بازنشستگی هستند و تقریباً نیمی از نیروی کار کمتر از 10 سال تجربه دارند، جذب و انتقال دانش به شدت برای آیندة سازمان مهم است (شکل 1).



Fig4_.png


شکل1: بسط دانش از طریق به‌اشتراک گذاری: برای رویارویی با چالش افزایش حجم کار و نرخ توسعه تعداد نیروی کار، سازمان‌های بخش پتروشیمی نیاز به از بین بردن شکاف بین کارکنان باتجربه و نیروی کار جوان توسط تسریع انتقال دانش دارند.




هدف نهایی توسعه و استقرار طرح‌های سرمایة فکری مناسب برای جذب حداکثر ارزش در شرکت آرامکو است. پس از آن‌که سازمان به طور کامل ارزش راه‌حل‌های سرمایة فکری را درک کرد، می‌تواند اقدامات بعدی را به انجام رساند: 1) شناسایی دارایی‌ها، 2) تبدیل سرمایه فکری به راه‌حل‌های تولیدکنندة ارزش افزوده برای مقابله با چالش‌های پیش روی شرکت در آینده. مفهوم «سه-T» می‌تواند به منظور توسعه و اصلاح عملکرد سازمانی گسترش یابد. اولین T، یعنی استعدادهای برتر، به منظور توسعه نیروی کار در آینده بسیار مهم است. T دوم، یعنی تیم‌ها، برای گسترش همکاری با شرکای داخلی و مشتریان، فروشندگان و همکاران خارجی و همة کسانی که به نحوی در عملیات روزانه کاری سازمان نقش ایفا می‌کنند، به کار می‌رود. T سوم یا فناوری، با توجه به فرهنگ لغت وبستر، بدین صورت تعریف می‌شود: 1) کاربرد عملی دانش در یک حوزة خاص، 2) توانمندی و ظرفیت ایجاد شده به دلیل کاربرد عملی دانش، 3) نحوة انجام یک کار یا وظیفه از طریق استفاده از فرآیندها، روش‌ها یا دانش فنی؛ 4) جنبه‌های تخصصی یک حوزة خاص دانشی. این واژه تقریباً معادل «سرمایه ساختاری» مورد استفاده برای تعریف دارایی‌های سازمانی است. T سوم، به فناوری‌ها و ابزارهایی اشاره دارد که برای حفظ برتری مورد نیاز است. به معنای دقیق‌تر، مدل سه-T، چشم‌انداز 6 و اهداف شرکت را همان‌گونه که بر روی نقشة استراتژی شرکت نشان داده شده، با هم ترکیب می‌کند و می‌تواند در تعریف عملکرد سازمانی7 ، مانند شاخص‌های عملکرد کلیدی8  (KPI) ثمربخش باشد. جدول 1 سه مؤلفة سرمایه فکری که به تولید دانش (سرمایه انسانی، ارتباطی و ساختاری) منجر می‌شود، را نشان می‌دهد.




جدول 1: اجزای سه‌گانة سرمایه فکری که منجر به اشتراک دانش می‌شود.
اجزای سه‌گانة سرمایه فکری.png


تعامل میان این سه نوع دارایی (یعنی سرمایه‌های انسانی، ساختاری و ارتباطی)، به تعیین ارزش واقعی سرمایه فکری سازمان کمک می‌کند. نگاهی دقیق‌تر به هر یک از این سه مؤلفه سرمایه فکری موجب شناسایی بهتر مشکلات و فرصت‌های مرتبط با اندازه‌گیری و مدیریت آن‌ها می‌شود. در حال حاضر هیچ مدلی برای مدیریت تمامی شکل‌های دانش سرمایه فکری، نوآوری و مدیریت مالکیت فکری سازمان وجود ندارد. برخی مراحل مقدماتی برای دست‌یابی به چنین مدلی، دهه‌هاست که آغاز شده و در پرتو مفهوم سرمایه فکری و در ترکیب با نظام جدید مدیریت دانش ارائه شده است. ارتباط یکپارچه میان گروه‌های مختلف سرمایه فکری و مالکیت معنوی در شکل2 نشان داده شده است. همان‌طور که اشاره شد، مالکیت معنوی9 ، زیرمجموعه‌ای از سرمایه‌های ساختاری است، که به روش پیچیده‌ای با سرمایه‌های انسانی و ارتباطی مربوط است. بدون ایجاد بنیادهای مناسب از هر یک از اجزای سرمایه فکری، مدیریت دانش، نوآوری و دارایی‌های معنوی پایدار برای سازمان امکان‌پذیر نخواهد بود.



IC IP and Innovation.png


شکل2: ارتباط میان اجزای سرمایه فکری و مدیریت دانش مانند نوآوری و مالکیت معنوی






مدیران دانش10  یا ادمین سیستم11


«مدیر دانش 12» نقش‌ها و وظایف بسیار متغیری بر عهده می‌گیرد که می‌تواند از کمک به ایجاد و نگهداری یک «فروشگاه دانش13 » تا تغییر فرهنگ سازمان برای پشتیبانی از به‌اشتراک‌گذاری بهبودیافتة دانش، استفاده مجدد از دانش، یادگیری، تعامل و نوآوری را شامل شود. بخشی از این تحول، ارزش دانش را در فرهنگ نهادینه‌سازی می‌کند. در سازمان‌های مختلف، بخش‌های متفاوتی کارکردها و مسئولیت‌های مدیریت دانش را بر عهده می‌گیرند. این مسئولیت ممکن است با بخش منابع انسانی ترکیب شود یا به صورت واحد نوآوری، مالکیت معنوی یا نرم‌افزار، مکانیسم‌های مختلف افزایش به‌روش‌ها را تحقق بخشد. به طور کلی نهاد مسئول مدیریت دانش در هر سازمان به گونه‌ای تعیین می‌شود که بیشترین عامل انگیزش را در میان کارکنان ایجاد نماید. یک مدیر دانش مؤثر و کارآمد، مجموعه‌ای از مهارت‌های مختلف را در رزومه کاری خود دارد. به عنوان مثال باید استراتژی، فرهنگ، فرآیندهای کاری و نقاط قوت سازمان را به خوبی بشناسد و به راحتی با بخش‌های منابع انسانی قادر به برقراری تعامل سازنده باشد. به علاوه در تمام جنبه‌های سرمایه فکری سازمانی که داده‌ها و آمار را به دانش تبدیل می‌کند، دارای مهارت باشد. اغلب، با داشتن دانش مناسب از نیازهای سازمانی، می‌توان اطلاعات بیشتر را به شکل مدون و یا دارایی‌های فکری پالایش نمود. همان‌طور که در شکل 3 نشان داده شده، تعداد اختراعات ثبت شده 14 در سراسر جهان بر روی «سیستم‌های مدیریت دانش» هر ساله در حال افزایش است. بسیاری از اختراعات، موضوعاتی مانند هوش مصنوعی، یادگیری ماشین، داده‌کاوی و محاسبات ابری را پوشش می‌دهد که جزء بلوک‌های ساختاری توسعه و پیش‌برد حوزه مدیریت دانش می‌باشند. شرکت آرامکو، نیز به نوبة خود سعی دارد خود را در لبة آخرین تحولات و نوآوری‌ها در حوزه مدیریت دانش نگه دارد.



patents per year.png


شکل 3: تعداد اختراعات ثبت شده در سراسر جهان بر «سیستم‌های مختلف مدیریت دانش» (از سال 2000 افزایش چشم‌گیری پیدا کرده و به نظر می‌رسد در سال‌های اخیر به دلیل اشباع بازار از محصولات در حال فروکش باشد).






سیستم مدیریت دانش یک سرمایه ساختاری است که به طور معمول از فناوری‌های اینترانت محور استفاده می‌کند. بسیاری از سازمان‌ها از توسعة سفارشی راه‌حل‌های مدیریت دانش استفاده می‌کنند که شامل دسته‌بندی از مخازن دانش، اطلاعات کسب‌وکار سازمانی، ابزارهای دسترسی به تخصص، برنامه‌های کاربردی آموزش الکترونیک، فناوری‌های چت و بحث، جستجو و ابزارهای داده‌کاوی و غیره می‌شود. سیستم‌های مبتنی بر اسناد، ابزارهای مهمی هستند که به منظور فرآهم آوردن رویکردی ارگانیک در ساخت سیستم مدیریت دانش مورد استفاده قرار می‌گیرند. از فناوری‌هایی که امکان خلق، مدیریت و به‌اشتراک‌گذاری اسناد دارای فرمت را فراهم می‌کند، می‌توان به لوتوس نوت، پایگاه‌های داده مبتنی بر اینترنت و اخیراً شبکه‌های اجتماعی اشاره کرد. مدیریت دانش به عنوان یک رشتة نظام‌مند، می‌تواند فراتر از نقش سنتی مدیریت اطلاعات گسترش یابد و منجر به پیدایش سیستم‌های جدید و پیشرفته گردد که دائماً در حال تکامل هستند. جدول 2 لیستی از ویژگی‌های عمومی و کارکردهای خاص بسیاری از نرم‌افزارهای مدیریت دانش را ارائه می‌دهد.




جدول 2: ویژگی‌ها و کارکردهای کلی اکثر سیستم‌های مدیریت دانش
جدول 2 ویژگی‌ها و کارکردهای کلی اکثر سیستم‌های مدیریت دانش.png




سیستم مدیریت دانش در شرکت آرامکو

در شرکت آرامکو، یک جزء بسیار مهم از برنامة مدیریت دانش، پرتال ShareK (اشتراک دانش 16) است که به نوعی اجرای سفارشی شرکت آرامکو از مایکروسافت شیرپوینت می‌باشد (شکل4). ShareK برای آرامکو به عنوان پرتال دانش عمل می‌کند. سیستم‌های مدیریت دانش مؤثر و به اشتراک‌گذاری بیشتر اطلاعات سازمانی، می‌توانند از کارهای تکراری جلوگیری نمایند. چنین سیستم‌هایی اغلب زمان آموزش کارکنان جدید را کاهش می‌دهند و همچنین قادرند مالکیت معنوی دانش‌های مدون را پس از آن‌که کارمندان شرکت را ترک کردند، حفظ نمایند. برنامه مدیریت دانش شرکت آرامکو، از چندین استراتژی عمده ساخته شده است:


• پرورش محیط تعاملی
• برداشت محصول دانشی
• توسعه فرهنگ مبتنی بر دانش جدید



ShareK structure.png


شکل 4: نرم‌افزار ShareK قلب برنامه مدیریت دانش شرکت آرامکو است.


اجزای اصلی نرم‌افزار ShareK سازمان را در دستیابی به نتیجة مورد نظر از طرح‌های مدیریت دانش توانمند می‌سازد. نرم‌افزار توسعه‌یافته در آرامکو، از طریق بهبود عملکرد افراد و دستیابی به برتری عملیاتی، در افزایش محتویات سرمایه فکری سازمان موفق عمل کرده است. عملکرد بهبودیافته در نتیجة مشارکت افراد و دسترسی آنان به دانش جذب شده حاصل می‌شود. ShareK یک نرم‌افزار جامع است که تمامی اجزای سرمایه فکری و به اشتراک‌گذاری دانش همانند مدیریت استعداد، تیم‌ها، فناوری و فرآیند را پوشش می‌دهد.



* استعداد برتر: تأکید عمده‌ای بر این جزء کلیدی وجود دارد. بخش خدمات مهندسی شرکت آرامکو، دو مطالعه فرهنگی انجام داده است: اولین مطالعه به صورت داخلی با دپارتمان مشاوره سازمانی و مطالعه دوم با مرکز بهره‌وری و کیفیت آمریکا و به منظور ارتقاء فرهنگ به اشتراک‌گذاری دانش میان تمامی کارکنان آرامکو صورت پذیرفته است.
* تیم‌ها و همکاران: مطالعات قبلی نشان داده‌اند که ثروت دانش17  در ذهن متخصصان، مشاوران و گزارش سفر و گزارش کار پروژه پنهان شده و در اختیار کارمندان با استعداد شرکت آرامکو است. ShareK ابزارهای بسیاری به منظور خودکارسازی فرآیندهای کاری و در عین حال ضبط و انتشار دانش نهادینه شده در قالب به‌روش‌ها و درس‌آموخته‌ها فراهم می‌کند.
* فناوری: از میان فناوری‌های متعدد موجود در بازار که می‌توانست برای پشتیبانی از سیستم ShareK به‌کار رود، آرامکو محصول شیرپوینت 2010 مایکروسافت را برگزید. این نرم‌افزار یک پلت‌فرم غنی ایجاد می‌کند که به طور کامل قابلیت یکپارچگی با زیرساخت‌های فناوری اطلاعات شرکت آرامکو را دارد.


اهداف اصلی از استقرار ShareK به شرح زیر است:



• پرورش فرهنگ تعاملی برای توسعه نقش‌آفرینی استعداد‌های برتر:  تمرکز این استراتژی بر کاهش و به حداقل رسانی اقدامات زائد و تکراری در آرامکو است تا اطمینان حاصل شود که تصمیمات بر اساس دانش صحیح، در زمان مناسب و توسط افراد مناسب اتخاذ می‌شود.
• توسعه شبکه‌ها و قطب‌های دانشی و تیم‌ها: شرکت آرامکو مجموعه‌ای غنی از فناوری‌های بسیار، راه‌حل‌ها و پایگاه‌های داده در اختیار دارد که لزوماً به یکدیگر متصل نیستند. ShareK همانند پلی است که این جزایر دانشی را به یکدیگر مرتبط می‌کند. به عبارتی ShareK به یک فروشگاه دانشی چندمنظوره که جواب‌گوی نیاز تمامی کارکنان است، تبدیل شده است.
• برداشت محصول دانشی به منظور خلق ابزار و فناوری: تمرکز این راه‌کار بر محافظت از آرامکو در مقابل از دست دادن دانش در نتیجة فرسودگی یا از دست رفتن سرمایه انسانی و استعدادها می‌باشد. برداشت محصول دانشی از طریق شناسایی و مکان‌یابی دانش مهم و ضروری و سپس، جذب، سازمان‌دهی و انتشار آن میان کارکنان صورت می‌پذیرد. بنابراین کارکنان دائماً در حال ایجاد فناوری و ابزار برای افزودن ارزش به سازمان خود هستند.


ShareK در حقیقت پرتال مدیریت دانش شرکت آرامکو است و تا کنون به عنوان یک منبع عالی جهت دسترسی کارکنان به حقایق مستند شده سازمانی، اطلاعات و راه‌حل‌هاست. ShareK نقش اصلی در حمایت از استراتژی‌های مدیریت دانش در آرامکو ایفا می‌کند. گام‌های خاص بسیاری طی شد تا این سامانه به موفقیت برسد. به عنوان مثال، به منظور ترویج فرهنگ تعاملی و تبدیل دانش ضمنی به دانش صریح، سازوکارهای مدیریتی برای خلق انجمن‌های خبرگی 18 مبتنی بر کسب‌وکار اعمال شد. قواعدی که به منظور پشتیبانی از انجمن‌های خبرگی به اجرا  اجرا گذارده شد، موضوعاتی از قبیل چگونگی به اشتراک‌گذاری دانش توسط کارکنان، چگونگی اندازه‌گیری آن و عواقبی که عدم به اشتراک‌گذاری دانش برای کارمندان در پی خواهد داشت را شامل می شود. انجمن‌های خبرگی همکاران را در یادگیری از یکدیگر از طریق به اشتراک‌گذاری مسائل، ایده‌ها، درس‌آموخته‌ها، مشکلات و راه‌حل‌ها، یافته‌های تحقیق و دیگر جنبه‌های مربوط به منافع متقابل، توانمند می‌سازد. انجمن‌های خبرگی علاوه بر این‌که یک ابزار به اشتراک‌گذاری دانش هستند، گزینه‌های دیگری برای گردهم آوردن افراد نیز فرآهم می‌کنند. این امکانات شامل فضای کاری، ارتباطات فردی (پروفایل کاربر، وب‌سایت من و جستجوگر افراد) و ابزارهای تعامل نظیر تیم‌های مجازی، تالارهای گفتگو، ویکی، تقویم رویدادها، نظرسنجی‌ها و غیره می‌باشد.


به طور خاص، الزامات زیر در پیاده‌سازی سیستم مدیریت دانش به چشم می‌خورد:


• تنظیم یک چارچوب برای هر دپارتمان که نحوه انجام مدیریت دانش در آن بخش را تعریف می‌کند.
• حصول اطمینان از این‌که مشارکت و تلاش افراد در طرح مدیریت دانش، در اندازه‌گیری عملکرد آن‌ها منعکس شده است.
• انتصاب مدیر ارشد دانش19  در هر سازمان
• برگذاری جلسات آگاهی از مدیریت دانش به شکل برنامه‌ریزی شده یا تصادفی


به منظور برداشت محصول دانشی20 ، ابتدا باید دانش‌های مهم و فوری شناسایی شده و تعیین شود چه کسی و در کجای سازمان آن را در اختیار دارد. سپس، بهترین شیوه را برای جذب، مستندسازی و انتشار دانش انتخاب می‌کنیم. افزون بر این، ارزیابی استفاده مجدد از دانش نیز در هماهنگی با آموزش و توسعه انجام می‌شود. ویژگی‌های مختلف پازل مدیریت دانش در شرکت آرامکو، در شکل 5 نشان داده شده است.



knowledge management components.png


شکل 5: استراتژی کسب‌وکار با تمرکز بر اجزای مدیریت دانش که شامل انجمن‌های خبرگی می‌شود (گروهی از افراد که برای به اشتراک‌گذاشتن دانش و یادگیری به صورت چهره‌به‌چهره یا مجازی گرد هم می‌آیند)


همانطور که قبلاً گفته شد، اجزای این پازل عبارتند از: انجمن‌های خبرگی، سیستم مدیریت ایده، به‌روش‌های فنی، دانش خارجی، درس‌های آموخته شده، تأمین‌کنندگان، مشتریان، چالش‌های ارسال شده، پیداکردن متخصصان و خبرگان، تیم‌های مجازی و غیره. ShareK تمامی داده‌ها، ارتباطات، تجارب و دانش را به روش‌های بسیار متعدد جمع‌آوری، سازمان‌دهی و به شکل متمرکز در سرور مرکزی شیرپوینت ذخیره نموده و جهت دسترسی و تعاملات بعدی مورد حفاظت قرار می‌دهد. ShareK یک پلت‌فرم انعطاف‌پذیر برای پرتال کسب‌وکار ابتکاری و سفارشی جدید فراهم می‌کند و راه‌حل‌هایی ارائه می‌دهد که می‌توانند هم‌گام با الزامات سیستم و نیازهای کاربران، رشد کند. یکی از جنبه‌های کلیدی ShareK انجمن خبرگی است. سیستم هر یک از کاربران را قادر می‌سازد تا تمامی دانش موجود داخلی و خارجی را به سرعت از نظر گذرانده و مشکلات کاری خود را به سرعت حل کنند. شکل 6-الف توابع و گزینه‌های موجود در ShareK را نشان می‌دهد. شکل 6-ب «گردش کار و نحوة تماس با خبرگان و کارشناسان» را نشان می‌دهد. هدف سیستم، ایجاد ارتباط میان افراد از طریق دایرکتوری کارمندان قابل جستجو بر مبنای وب است که به شناسایی اطلاعات در مورد تجربه‌های فردی (چه کسی چه چیزی می‌داند) منجر می‌شود. کارشناسان خارجی نیز جذب شده و به دایرکتوری متخصصان اضافه می‌شوند.



functionalities and options.png             InTouch with Experts.png


                                            شکل 6-الف: قابلیت‌ها و گزینه‌های ShareK                  شکل6-ب: مثالی از سیستم ارتباط با خبره در شرکت آرامکو                                                 
 


برخی از ویژگی‌های کلیدی ShareK و سیستم انجمن خبرگی مبتنی بر آن عبارتند از:


* هر یک از کارکنان قادرند با انجمن خبرگی ارتباط برقرار کنند. انجمن در حقیقت گروهی از افراد است که اطلاعات، تجربه، ابزار و فناوری را در حوزه‌های علاقه‌مندی مشترک، با یکدیگر به اشتراک گذاشته و به تعامل می‌پردازند.
* قهرمان دانش یا متصدی 21 هر انجمن، مسئول ارزیابی و اعتبارسنجی داده‌های موجود در هر انجمن خبرگی می‌باشند.
* کارمندان به فناوری‌ها، نوآوری، گزارش‌ها، به‌روش‌ها و درس‌آموخته‌های فنی-مهندسی در داخل سازمان دسترسی دارند.
* مدیران قادرند چالش‌های به وجود آمده در خصوص مسائل حائز اهمیت برای سازمان را به کارمندان ارجاع دهند.
* کارمندان همچنین می‌توانند دانش مرتبط با شرکا، مشتریان و تأمین‌کنندگان را در منابع خارجی در دسترس، کشف نمایند.
* همة عناصر را می‌توان در یک راه‌حل جامع مدیریت دانش ادغام کرد.




ارزش افزوده از طریق انجمن خبرگی در آرامکو

انجمن خبرگی در آرامکو، عبارت است از مجموعة افرادی که برای به اشتراک گذاری دانش و یادگیری از یکدیگر به صورت چهره به چهره و یا مجازی، گردهم می‌آیند. انجمن‌ها در به اشتراک‌گذری و پیش‌برد یادگیری که در حضور دیگران رخ می‌دهد بهتر از یادگیری فردی عمل می‌کنند. آن‌ها همچنین منافع و ارزش افزودة ملموس و قابل اندازه‌گیری برای کسب‌وکار تولید می‌کنند. انجمن‌های خبرگی افزون بر این، مزایای زیر را برای شرکت‌ها به ارمغان می‌آورند.


• ابزاری فراهم می‌آورد که در سطح عملیاتی از تعامل حمایت نموده و اجازه می‌دهد تا دانشکاران از سازمان‌های مختلف و متنوع در حوزة منافع مشترک، به برقراری ارتباط با یکدیگر بپردازند.
• ترویج و ارتقای به‌روش‌ها، که به نوبة خود باعث کاهش هزینه و بهبود کیفیت به خصوص در میان حوزه‌های متمرکز بر فناوری می‌گردد.
• هر تیم متمرکز بر فناوری قادر است با فناوری‌های دیگر که در یک محل پیاده‌سازی شده، به اشتراک دانش بپردازد، بنابراین تجربة یادگیری می‌تواند در درون شرکت با دیگران به اشتراک گذاشته شود.


یک نمونه معمول که ایجاد سیستم مدیریت دانش را توجیه می‌کند، به شرح ذیل است: مهندسی ترکیب آلیاژی که باعث کاهش خوردگی می‌شود را می‌شناسد. پس از اشتراک این دانش در سراسر سازمان، این اطلاعات منجر به طراحی مؤثرتر موتور خودرو می‌شود و همچنین ایده‌های جدید برای ساخت تجهیزات نوآورانه و یا بهبودیافته را ترویج می‌دهد. نوآوری و مدیریت دانش که پایه و اساس هر صنعت را تشکیل می‌دهند، محرک‌های اصلی رشد اقتصاد نیز هستند. ظرفیت شرکت برای توسعه محصولات جدید باعث تعیین مزیت رقابتی در بازار می‌شود. یک شاخص خوب از نرخ تولید محصولات جدید، تعداد Patentها (یا حقوق ثبت اختراعات) صادر شده توسط سازمان است؛ بنابراین به نظر می‌رسد اختراعات ثبت شده یک محرک کلیدی رشد درآمد هر شرکت باشد. بنابراین هر چه نوآوری فنی نقش مهم‌تری پیدا می‌کند، تعداد اختراعات ثبت شده در هر سال نیز با افزایش مواجه می‌شود. شکل 7 به طور خلاصه مدل اقتصادی که در آن بینش اساسی نوآوری و کارآفرینی به رسمیت شناخته شده و هر دو در چارچوب مؤسسات نهادینه شده را نشان می‌دهد.



patents application.png


شکل 7: رشد کاربرد Patent در طول یک دهه




نتیجه‌گیری

شرکت‌های رقابتی باید به طور فزاینده انعطاف‌پذیر و سازگار باشند و همچنین به استراتژی‌هایی نیاز دارند که به موقع به تغییرات محیط کسب‌وکار واکنش نشان دهند. در پاسخ به این نیاز، شرکت آرامکو به انجام طرح‌های عمده مدیریت دانش متعهد شده است که فرهنگ سازمانی را از طریق استقرار مدل سه-T (استعدادهای برتر، تیم‌ها و فناوری) متحول سازد. در این مقاله، طرح‌های فعلی مدیریت دانش شرکت آرامکو که در پیشبرد و تأثیرگذاری بر سرمایه‌های فکری سازمان با هدف تحول در سطح شرکت و ملت اجرا شده به تصویر کشیده شد. اقدامات آرامکو در خصوص پیاده‌سازی طرح‌های سرمایه فکری، بر جزء «سرمایه» آن متمرکز است. سرمایه‌های انسانی (استعدادهای برتر)، ارتباطی (تیم‌ها) و ساختاری (فن‌آوری و ابزار) هر یک به طور مجزا مورد بررسی قرار گرفت و نحوه فعل‌وانفعالات آن‌ها با یکدیگر و نقش آن‌ها در ایجاد ارزش افزوده نیز به وضوح شرح داده شد. هنگامی که شرکت آرامکو به طور کامل پتانسیل این عوامل توانمندساز را تشخیص داد، سپس به تبدیل سرمایه فکری خود به راه‌حل‌های افزاینده ارزش اقدام نمود تا با چالش‌های فعلی و آینده خود مقابله نماید.




1  Intellectual Capital
2  Competitive edge
3  Relational Capital
4  Structural Capital
5  Talent
6  Vision
7  organizational performance
8  key performance indicators
9  Intellectual properties
10  Knowledge manager
11  System Administrator
12  Knowledge administrator
13  Knowledge shop
14  Patents
15  Knowledge life Cycle
16  Share-Knowledge
17  wealth of knowledge
18  Communities of practice (COPs)
19  Chief knowledge officer (CKO)
20  Knowledge harvesting
21  moderator


درباره ما | ارتباط با ما | اخبار | محصولات | کارفرمایان | کتابخانه | مجله مطالعات مدیریت دانش | پرسشهای متداول | سایتهای مرتبط | تصاوير | همکاری با ما | نقشه سايت