پشتیبانی
رزومه مشاوران توسعه آينده
مدیریت دانش چیست؟
درباره ما | ارتباط با ما | همكاري با ما
اخبارمحصولاتكارفرمايانكتابخانهپرسشهاي متداولسايتهاي مرتبطتصاوير

مجله الكترونيكي مطالعات مديريت دانش

توسعه یک استراتژی مدیریت دانش سازمانی در بانک مرکزی نیجریه




توسعه یک استراتژی مدیریت دانش سازمانی در بانک مرکزی نیجریه



نریمان نظافتی
کارشناس ارشد مدیریت دانش
مشاوران توسعه آینده




مقدمه


هدف از این مقاله، بررسی توسعه یک استراتژی مدیریت دانش، در بانک مرکزی نیجریه (CBN) و چگونگی بکارگیری آن در فرایند تجاری بانک است. از آنجا که نیاز به تطبیق استراتژی مدیریت دانش، با استراتژی کسب و کار به عنوان مسئله بحرانی در برابر موفقیت مدیریت دانش شناخته شده است؛ یک رویکرد شامل ترکیبی از سیستم محوری و انسان محوری، برای مدیریت دانش در بانک مرکزی نیجریه به کار گرفته شد. استراتژی بکار گرفته شده برای پیشبرد مدیریت دانش، شامل رویکرد دو شاخة انجمن خبرگی و پرتال کاربردی بود که این استراتژی، منجر به ایجاد ارزش افزوده در سازمان و افزایش جریان دانش در یک  محیط کار پراکنده و غیر متمرکز گردید.








بانک مرکزی نیجریه

بانک مرکزی نیجریه در سال 1958 تاسیس شد و مسئول کنترل و مدیریت سیاست‌های پولی و مالی دولت فدرال گردید. اهدافی که این بانک دنبال می‌کند، عبارتند از:


• تامین پولی و ثبات قیمت
• انتشار پول رایج قانونی
• ارتقا سیستم مالی نیجریه
• فعالیت به عنوان بانکدار و مشاوره اقتصادی و مالی به دولت فدرال
• نگهداری از ذخایر خارجی به منظور حفظ ارزش بین المللی پول رایج قانونی


بانک مرکزی نیجریه، مسولیت نگهداری و مدیریت سپرده‌های پولی بانک‌ها و سایر موسسه‌های مالی را نیز، از سال 1991 بر عهده دارد. هدف از انجام این کار، تامین استاندارد بالای بانکداری و ثبات مالی، از طریق ارتقای فعالیت‌های نظارتی و همچنین سیستم‌های پرداخت کارآمد است. بعلاوه هدف اصلی بانک مرکزی نیجریه، انجام برنامه توسعه با تمرکز بر بخش‌های کلیدی مالی، کشاورزی و صنعتی، است. شکل 1 نشان دهنده تعهدات و اهداف استراتژیک بانک مرکزی نیجریه است.




سامانه پرداخت‌های نیجریه

بانک مرکزی نیجریه بعنوان ناظر سامانه مالی نیجریه، عهده‌دار بسیاری از ابتکار عمل‌ها با هدف ایجاد محیط اقتصادی امن و مساعد است. چرخه پرداخت در نیجریه شامل پول نقد، چک، خودپرداز و کارت خوان‌ها، موبایل و اینترنت بانک است. زیر ساخت و چگونگی شناخت متخصصان، بزرگترین چالش‌ها، به منظور جهش به سمت  بکار گیری راه حل‌های خلاقانه بودند.



شکل 1 تعهدات و اهداف استراتژیک بانک مرکزی نیجریه.png



شکل 1. تعهدات و اهداف استراتژیک بانک مرکزی نیجریه


 




الگوبرداری (بهینه کاوی)


سامانه پرداخت نیجریه‌ای در سال 2009، چند بانک مرکزی در کشورهای نسبتا توسعه یافته را با هم مقایسه کرد. سه موسسه مالی از برزیل، به علت سامانه پرداخت قدرتمندشان، انتخاب شدند. یک بانک از آفریقای جنوبی و یک بانک از پرتغال  نیز به دلیل موفقیت در گسترش زیرساخت‌ها و ظرفیت سازمانی، برگزیده شدند. ضمن اینکه بانک پرتغالی، از نظر ثبات در بحران مالی جهانی نیز مورد توجه بود.  بانک دیگری نیز از شیلی انتخاب شد، چرا که توانسته بود، خدماتی را به 50 میلیون نفر از مردم نیجریه که تا پیش از این دسترسی به سرویس‌های مالی نداشتند، ارائه دهد.
سامانه پرداخت نیجریه، در مقایسه با بانک‌های مورد بررسی در مراحل اولیه توسعه قرار داشت. بخش بزرگی از مردم نیجریه، تقریبا با هیچ بانکی در ارتباط نبودند؛ یعنی به ازای هر صد هزار نفر، تنها 461 حساب بانکی وجود داشت. در سال 2009، تعداد کل تراکنش‌های ثبت شده در خودپردازها، برابر با 109 میلیون بود که همین شاخص در مدت مشابه در کشور شیلی، برابر با 390 میلیون بود. تعداد تراکنش‌های انجام شده بوسیله اینترنت در مرحله نخست رشد، از دو میلیون در سال تجاوز نمی‌کرد و آمار قابل توجهی نیز در مورد تراکنش-های انجام شده  بوسیله تلفن همراه در دسترس نبود.




استراتژی مدیریت دانش


چالش‌های پیشروی بانک مرکزی نیجریه، در عملکرد سیستم پرداخت، شامل دو دسته چالش‌های داخلی و خارجی بودند. چالش داخلی مرتبط با چگونگی شناسایی متخصصان بود. چالش خارجی نیز، شامل توانمندسازی تعامل بین بانک مرکزی نیجریه و اپراتورها، برای افزایش حوزه انتقال دانش بود. چارچوب پیشنهاد شده مدیریت دانش، به منظور پاسخ به چالش‌های شناسایی شده در سامانه پرداخت که در زمینه کسب و کار و در یک محیط عملی به کار گرفته شده‌اند، در جدول 1، نشان داده شده است. چهار حوزه بحرانی عبارتند از: تنظیم مقررات، زیرساخت، قابلیت همکاری با بخش‌های دیگر و مقرون به صرفه بودن.



جدول 1. حوزه‌های بحرانی پیاده سازی مدیریت دانش

حوزه های بحرانی پیاده سازی مدیریت دانش.png


از آنجایی‌که، چگونگی بکارگیری چارچوب مدیریت دانش باید شامل موارد زیر باشد:


• دسته بندی فعالیت‌های که تشکیل دهنده فرایندهای مدیریت دانش هستند؛
• دسته بندی فرایندها، بر اساس حوزه‌های مختلف سازمان
و رویکرد مورد نیاز، برای یک استراتژی مدیریت دانش باید:
• فهمی از منابع دانش سازمانی را در جایی که دانش وجود دارد، ایجاد نماید.
• نقش دانش را در خلق ارزش، بیان نماید.
• شامل تعدادی از پروژه‌های یکپارچه و یا فعالیت‌های مرحله به مرحله در طول زمان باشد که اهداف کوتاه مدت و همچنین مزایای بلند مدت را شامل شود؛


بنابراین نیاز شرکت‌ها به بیان استراتژی مدیریت دانش، باید در راستای اهداف شرکت باشد. فرض بر این است که این قدرت بیان استراتژی، سازمان‌ها را در موقعیت ایجاد ارزش، از طریق اجرای مدیریت دانش قرار می-دهد. به این ترتیب، شکاف‌های دانشی در زمینه چگونگی عملکرد صحیح سیستم‌های پرداخت، در بانک مرکزی نیجریه شناخته شدند. این شکاف‌ها نشان دهنده کمبود میان منابع دانشی کنونی و منابع دانشی مورد نیاز، به منظور عملکرد بهینه سامانه پرداخت و بهره برداری از  موقعیت‌های آینده است. چارچوب مدیریت دانش برای خلق ارزش، در شکل 2 نشان داده شده است.


 



چارچوب مدیریت دانش بکار گرفته شده در بانک مرکزی نیجریه.png



شکل 2. چارچوب مدیریت دانش بکار گرفته شده در بانک مرکزی نیجریه






چارچوب مدیریت دانش


چارچوب مدیریت دانش پیشنهاد شده در اینجا، استراتژی‌های سیستم محور و انسان محور را بکار می‌برد. چهار زمینه دانشی بحرانی (تنظیم مقررات، زیرساخت، قابلیت همکاری با قسمت‌های دیگر و مقرون به صرفه بودن) شناسایی و در دو انجمن خبرگی (سامانه پرداخت بانک مرکزی و FSS2020 ) مورد نظر، توانمندسازی شد.               
انجمن خبرگی سامانه پرداخت بانک مرکزی، در داخل بانک مرکزی نیجریه، و یک انجمن خبرگی نیز در  FSS2020 در نظر گرفته شد، که یک بخش گسترده و خارج از بانک بود. این دو انجمن خبرگی، عبور از مرز سازمانی را تسهیل کرده و به حل مشکل چسبندگی دانش کمک کردند.
بر اساس مطالعات انجام شده، وضع قوانین مربوط به مدیریت دانش، آموزش کاربران و ایجاد تمایل در افراد برای انتقال دانش در داخل شرکت، از دشواری‌های پیش‌ روی پیاده‌سازی مدیریت دانش بود؛ همچنین، شاخص‌های قانون‌پذیری، آموزش‌پذیری و تمایل افراد، در میزان انتقال دانش تاثیر گذار بود. در بانک مرکزی نیجریه، فصل مشترکی برای انتشار دانش داخل سازمان به ذینفعان خارج از سازمان ایجاد شد. انجمن خبرگی خارجی FSS2020 با انجمن خبرگی داخلی سیستم پرداخت، از طریق پرتال مدیریت دانش، با هم مرتبط شدند. پرتال مدیریت دانش، سیستم‌های فناوری اطلاعات متفاوت موجود را به یک فصل مشترک یکپارچه، تبدیل کرد. نرم‌افزارهای متنوع مورد استفاده در هر دو انجمن،  با نرم‌افزارSharePoint 2007  به عنوان نرم-افزار نهایی، جایگزین شد. این نرم‌افزار، نتایج حاصل از منابع مختلف را بصورت یکپارچه، مرتب کرده و همکاری تعاملی و انتقال دانش، از طریق فضای ارتباطی ایجاد شده بوسیله پرتال، میان متخصصان حوزه‌های مختلف، ایجاد شد. نقش این متخصصان، ارزش دهی به محتوا و کمک به شناسایی محتوای مفید به منظور ارزش افزایی به حوزه‌های دانشی انجمن بود. همچنین، تیم مدیریت دانش، وبلاگ‌های تعاملی ایجاد کرده و وظیفه پیدا کردن متخصص، برگزاری بحث‌های موضوعی، آموزش دروس را بر پایه حوزه‌های دانشی، به عهده داشت.




ایجاد و تخصیص ارزش

ارزش مشتق شده، از بکارگیری استراتژی مدیریت دانش که از ترکیب جنبه‌های سیستم محوری و انسان محوری بود، به دو دسته خروجی‌های دانش و خروجی‌های کسب و کار تقسیم می‌شود.




خروجی‌های دانشی

خروجی دانشی، شامل نتایج فوری دانش انتقال یافته در انجمن‌های خبرگی سامانه پرداخت، است. این دانش-ها از جمع آوری ارزش به‌روش‌ها در چهار حوزه سیستم پرداخت (تنظیم مقررات، زیرساخت، قابلیت همکاری با قسمت‌های دیگر و مقرون به صرفه بودن) مشتق شده است. دانش و به‌روش‌های بدست آمده، حاصل ایجاد، استنتاج و ارزش ‌گذاری مشترک بود. استراتژی مدیریت دانش به‌کار برده شده، توانایی جمع‌آوری هر دو جزء انسان و فناوری را در سیستم‌های پرداخت کشور نیجریه دارد. این امر منجر به بهبود فرایندهای موجود و تعاملات بانک مرکزی نیجریه  با مشتریان و سهامداران خود، گردید. کارمندان بانک نیز، مستقیما با گزارشاتی که به  بهبود روش شناسایی، آگاه‌سازی و تعامل با اپراتورها کمک می‌کرد، در ارتباط بودند. فضای دانشی، اعتماد متقابل ایجاد کرد و به کارمندان بانک کمک کرد تا مطالب بیشتری در مورد جنبه‌های عملیاتی زیرساخت سیستم پرداخت، از اپراتورهای خود یاد بگیرند. همچنین، کارمندان سامانه پرداخت، روند بهبود فرایندها را در هر دو جنبه تنظیم سیاست و پیاده‌سازی مدیریت دانش، گزارش می‌کردند.




خروجی کسب و کار


نتایج حاصل از توانمندسازی دانشی در حوزه کسب و کار، در جدول 2 نشان داده شده است.





جدول 2. خروجی‌های حوزه کسب و کار



nariman 2- بانک مرکزی نیجریه.jpg




بحث


استراتژی مدیریت دانش، چارچوبی برای پیشبرد درکی از مفهوم مدیریت دانش ارائه کرد. این چارچوب، بر دارایی‌های استراتژیک که نتایج جلوبرنده‌ای در حوزه کسب و کار،  برای بانک مرکزی نیجریه داشت، تمرکز کرد. دلیل این تمرکز را می-توان در تاثیر مدیریت دانش بر نیروی انسانی یک سازمان دانست، که توانایی رقابت در بازار را تامین می‌نماید. این نکته نشان دهنده تاثیر مدیریت دانش، بر ارزشیابی نیازهای موجود در سازمان است. در واقع هدف از طبقه‌بندی دانش‌ها در حوزه‌های دانشی مختلف، تمرکز مدیریت دانش، بر حوزه‌های مورد نیاز سازمان و در فرایندهای صحیح است. دریافت صحیحی از این طرز تفکر، منجر به تحویل بسته‌های دانشی مورد نیاز، به رده‌های سازمانی مربوط می‌گردد. استراتژی مدیریت دانش، یک چارچوب و ابزار مناسب انتقال دانش را برای تحویل خروجی مورد نیاز سازمان، تامین می‌کند. در مورد بانک مرکزی نیجریه، استراتژی بکار گرفته شده شامل استفاده از انجمن خبرگی (انسان محور) و پرتال مدیریت دانش (سیستم محور) بود.
انجمن‌های خبرگی به عنوان یک ابزار مدیریت دانش به‌کارگرفته شدند تا دانش‌های پیچیده و قابل آموزش را مستندسازی کنند؛ تا نه تنها در داخل سازمان، بلکه در خارج سازمان و بخصوص در بخش سامانه پرداخت، مورد استفاده قرار گیرند. همچنین انجمن خبرگی، متخصصان مورد نیاز حوزه‌های دانشی مختلف را به متقاضیان، معرفی می‌کرد. در واقع انجمن‌های خبرگی مانند پلی برای ارتباط دانشی، میان بخش‌های مختلف سازمان عمل کردند. برای پاسخگویی به مسائل مختلف، مدیر پرتال، انجمن خبرگی مربوطه را تشخیص داده و سوال را به آن منتقل می‌کند. پاسخ‌های دریافتی از سوی انجمن خبرگی پس از ارسال به بخش سوال کننده، به‌عنوان یک درس آموخته نیز ثبت می‌گردد.
پرتال مدیریت دانش نیز، ارتباط و تعامل میان اعضا را به همراه اطلاعات قابل دسترس، تامین می‌نماید. این پرتال، منابع گوناگون اطلاعاتی موجود در سیستم را یکپارچه و در دسترس همه اعضا می‌گذارد. نقش متخصصان (مهندسان دانش) در پرتال مدیریت دانش، شناسایی و ارزش‌گذاری دانش‌های سودمند و ایجاد انگیزش برای شرکت در پرتال، بوده است. همچنین، این افراد، نقش هدایت و حمایت اعضای جدید را نیز بر عهده دارند.


 




نتیجه گیری

این مقاله، به رشد بینش تئوری و تجربی استراتژی مدیریت دانش کمک کرده است. همچنین این مقاله، یک سناریو عملی برای اجرای استراتژی‌های مدیریت دانش سیستم محور و انسان محور در یک سازمان دولتی مانند بانک مرکزی نیجریه را نشان داد. درک و بکارگیری مدیریت دانش، برای استراتژی کسب و کار، جریان دانشی را افزایش خواهد داد که منجر به توانمندسازی قابلیت‌های اصلی شرکت می‌شود. برای یک سازمان کافی نیست که نیاز خود را به مدیریت دانش تشخیص دهد تا استراتژی خود را با فرایندهای کسب و کار تطبیق دهد؛ بلکه، داشتن یک ساختار جامع و منطقی برای مشخص کردن اجزای متنوع حوزه‌های دانشی یک سازمان و قرار دادن آنها به‌عنوان هدف دانشی نیز مهم است.


 


درباره ما | ارتباط با ما | اخبار | محصولات | کارفرمایان | کتابخانه | مجله مطالعات مدیریت دانش | پرسشهای متداول | سایتهای مرتبط | تصاوير | همکاری با ما | نقشه سايت