پشتیبانی
رزومه مشاوران توسعه آينده
مدیریت دانش چیست؟
درباره ما | ارتباط با ما | همكاري با ما
اخبارمحصولاتكارفرمايانكتابخانهپرسشهاي متداولسايتهاي مرتبطتصاوير

مجله الكترونيكي مطالعات مديريت دانش

نگاهی به مدیریت دانش از منظر ریسک دانش

به‌طور کلی نگاه سازمان‌ها به دانش کاملا مثبت و عاری از هرگونه خطر می‌باشد. در حالی‌که مطالعات اخیر نشان می‌دهند که سازمان‌ها ریسک‌های دانش را می‌بایست همزمان با بهره‌گیری از دانش و به علت رشد و پیچیدگی سازمان‌ها در نظر بگیرند.
بعد از تحقیقات و مطالعات گسترده‌ای که خانم Susanne Durst استاد دانشگاه University of Skövde در سوئد و خانم Malgorzata Zieba استاد دانشگاه Gdansk University of Technology در لهستان که در این حوزه انجام داده‌اند نقشه مفهومی از ریسک دانش آماده شده است.

نقشه مفهومی ریسک‌های دانش که در بالا مشاهده می‌شود، در واقع مروری ساختارمند و فراگیر از ریسک‌های دانش در سطح سازمانی به حساب می‌آید که کمکی خواهد بود برای فهم همه جانبه مدیریت دانش.
همانطور که در شکل مشخص می‌باشد، ریسک‌های دانش در سه گروه زیر تقسیم‌بندی می‌شوند:
1. نیروی انسانی
2. تکنولوژیکی
3. عملیاتی

ریسک‌های دانش نیروی انسانی
پنهان کردن دانش
تلاشی آگاهانه برای پنهان نگهداشتن دانشی که توسط شخص دیگری درخواست شده است.

نگه‌داشت دانش
به انباشتن دانشی گفته می‌شود که ممکن است بعدها با دیگران تسهیم شود و یا با هیچ کسی به اشتراک گذاشته نشود.

از یاد بردن
به نوعی از فراموشی آگاهانه گفته می‌شود که شامل فرآیند رها کردن آگاهانه دانش، ارزش‌ها و یا تجاربی است که بسیار قدیمی و کهنه شده‌اند.

فراموش کردن
ممکن است یا تصادفی ( به علت عدم برخورداری از حافظه خوب) و یا عمدا ( تلاش برای پرهیز از عادات بد) باشد.

عدم شایستگی کارکنان
مربوط به کارکنانی می‌شود که مهارت، تجربه و یا صلاحیت لازم برای انجام وظایف خود را ندارند.

ریسک‌های تکنولوژیکی
ریسک‌های جرایم اینترنتی
مربوط به تهدیدهای مخرب نرم‌افزار است که یا به قصد تخریب و یا قفل کردن سیستم‌های کامپیوتری در سازمان می‌باشد. همچنین قسمتی از ریسک‌های جرایم اینترنتی مربوط به هکرها می‌باشد.

ریسک‌های استفاده از تکنولوژی قدیمی
نرم‌افزار منسوخ شده باعث عدم هماهنگی در نرم‌افزار، اعمال هزینه‌های بالا و صرف زمان طولانی برای بازیابی در صورت ایجاد هرگونه خرابی خواهد شد.

ریسک‌های دیجیتالی سازی
افزایش استفاده از الگوریتم‌ها، پتانسیل آسیب‌پذیری آن‌ها را بالا خواهد برد، زیرا امکان سواستفاده کردن، ایجاد تغییرات و حذف شدن الگوریتم‌ها به وجود خواهد آمد.

ریسک‌های شبکه‌های اجتماعی
شبکه‌های اجتماعی فواید فراوانی برای سازمان به همراه دارند، اما با این حال خطر به وجود آمدن نتایج مخرب خارج از برنامه از جمله پخش شدن اطلاعات نادرست و یا ایجاد حساب‌‎های غیر واقعی به‌منظور دخالت در فرآیندهای کاری را نیز خواهند داشت.

ریسک‌های عملیاتی
به هدر رفتن دانش
عدم به‌کارگیری دانش‌های موجود و مفید سازمان

ریسک‌های شکاف دانش
عدم تطابق بین آنچه شرکت باید بداند و آنچه که در واقع می‌داند که در واقع ممکن است شرکت را در دستیابی به اهداف خود دچار مشکل نماید.

ریسک‌های روابط کاری
این ریسک شامل نتایج حاصل از همکاری ناموفق و یا رفتار فرصت طلبانه شرکا می‌باشد. همچنین این ریسک مربوط به خطرات به اشتراک‌گذاری دانش‌هایی است که ممکن است باعث افزایش مزیت‌های رقابتی رقیبان شود.

ریسک‌های برون‌سپاری دانش
برون‌سپاری فعالیت‌های کسب وکار، ریسک‌های دانشی از جمله از بین رفتن مهارت‌ها و ظرفیت لازم برای اجرای فرآیندهای اصلی کار را به همراه خواهد داشت.

ریسک استفاده از دانش نامطمئن
اگر سازمان نتواند دانش‌های خود را به روز و معتبر نگه دارد، ریسک استفاده از دانش نامناسب در عملیات‌های کاری را افزایش خواهد داد.

ریسک به‌کارگیری نامناسب دانش
به‌کارگیری اشتباه دانش و یا تفسیر نامناسب آن

جاسوسی‌
جاسوسی صنعتی نه تنها باعث ایجاد خسارت در دارایی‌های دانشی خواهد شد، بلکه باعث از بین رفتن فرهنگ به اشتراک‌گذاری بر پایه اعتماد نیز می‌شود.

تداوم ریسک
چگونگی مدیریت ریسک‌های ذکر شده ارتباطی نزدیک با توانایی سازمان برای حفظ قابلیت‌های اصلی خود در طول زمان و همچنین مزیت‌های رقابتی برای رقابت در سطحی ثابت و پایدار خواهد داشت.

ریسک‌های ارتباطات
ریسک‌هایی از جمله عدم دریافت پیغام، دریافت ناقص پیغام، تفسیر نادرست از پیغام دریافتی و یا ارسال پیغامی نامناسب به‌علت وجود جریان‌های ارتباطی ناپیوسته.

ریسک‌های کسب دانش
مربوط به توانایی‌های سازمان برای کسب دانش جدید مورد نیاز به‌منظور راهیابی به مسیرهای جدید استراتژیک می‌باشد.

ریسک انتقال دانش
از آنجا که فرآیند انتقال دانش به نیروی انسانی وابسته است، ممکن است دلایل مختلفی از جمله عوامل انسانی و سازمانی و همچنین طبیعت دانش مانع انتقال موفق دانش شوند.

ریسک کسب و ادغام
در شرایطی که دانش‌های کسب شده سازمان با یکدیگر ادغام شده‌اند، عدم ایجاد ارتباطات مناسب، باعث سؤتفاهم و فقدان تبادل و نگهداری دانش خواهد شد، زیرا در صورت ادغام دانش‌ها، دسترسی به دانش‌های حیاتی بسیار مهم خواهد شد که تنها با ایجاد ارتباطات درست بین کارکنان سازمان می‌توان این ریسک را کاهش داد.

نتایج ریسک‌های دانش
کاهش کارایی دانش
فرآیندی که در آن دانش به‌علت استفاده نامناسب و عدم به‎کارگیری آن به مدت طولانی منسوخ و یا تباه شود.

از دست رفتن دانش
شرایطی که در آن سازمان قسمتی و یا تمام دانش‌های حیاتی خود را به‌علت دلایلی از جمله ترک کارکنان و یا برخی از خسارت‌های فنی، از دست می‌دهد.

فاش شدن دانش
شرایطی که در آن دانش‌های بسیار حیاتی و حساس سازمان از جمله استراتژی، سیاست‌ها، دانش محصولات و اطلاعات برخی از مشتریان مهم به دست افراد بدون صلاحیت برسد.

عدم توانایی در حفظ دانش
شرایطی که دانش‌های با ارزش سازمان در اختیار رقیبان برای کسب مزیت‌ رقابتی قرار بگیرد.

از بین رفتن اعتبار
شرایطی که در آن شرکت تصویر ساخته شده از خود را در طول زمان به علت دلایل مالی، اجتماعی و یا محیطی از دست بدهد.

از بین رفتن پایداری
شرایطی که در آن سازمان رویکرد متعادل خود در مورد عملیات کاری خود از دست داده و قوانین توسعه پایدار را دنبال نکند.

رویکردها و ابزار مدیریت ریسک‌های دانش
تمام سازمان‌ها نیازمند رویکردی مناسب و تعدادی ابزار برای شناسایی، جلوگیری و مدیریت ریسک‌های دانش ذکر شده خواهند بود. برای مثال نقشه دانش به‌طور کلی نقش به‌سزایی در مدیریت ریسک دانش خواهد داشت.
از جمله مواردی که سازمان‌ها می‌توانند در این خصوص انجام دهند عبارتند از :
• تشویق کارکنان برای به اشتراک‌گذاری دانش
• نگهداری دانش‌های حیاتی در یک پایگاه داده
• تسهیم دانش‌های حیاتی با افراد محدود در درون و بیرون سازمان
• تهیه نسخه پشتیبان از تمام داده‌ها
• استفاده از ابزارهایی که از امنیت مناسبی برخوردار هستند.
• اعمال سطوح محرمانگی متفاوت تا اینکه افراد تنها به دانش‌های مورد نیاز خود دسترسی داشته باشند
به علاوه سازمان‌ها می‌توانند:
• از دانش‌های استراتژیک خود با استفاده از قوانین کپی رایت محافظت نمایند.
• دانش های بسیار مهم خود را تنها در درون سازمان به اشتراک بگذارند.
• دانش‌های اضافی و تکراری را حذف نمایند.
• در انتخاب شرکای تجاری و برون‌سپاری فعالیت‌های خود محتاط باشند.
• با استفاده از تکنیک‌های مدیریت دانش ریسک‌های دانش را مدیریت کنند.

درباره ما | ارتباط با ما | اخبار | محصولات | کارفرمایان | کتابخانه | مجله مطالعات مدیریت دانش | پرسشهای متداول | سایتهای مرتبط | تصاوير | همکاری با ما | نقشه سايت